Chương 130. Chuong 130

Chương 130 — Giấy trống tháng Tư

Lucian Harcourt mở hộp giấy trống PĐ3-07 lúc bảy giờ tối thứ Sáu 8/11/1935, ở bàn cuối Phòng đo số Hai, cạnh cửa sổ, nơi ánh đèn thử đồng rơi xuống đều nhất.

Adrian ở bàn thứ ba, cân mẫu vỏ thứ mười hai của tuần. Phòng đo số Hai buổi tối thứ Sáu vắng. Jasper Quint đã về sớm. Nora Tilling ở lại đến sáu rưỡi rồi đi, để lại trên bàn một cột số nhỏ như hạt vừng. Chỉ còn hai người, và tiếng tích tắc của đồng hồ treo trên cửa, đồng hồ chạy nhanh hai phút mà không ai chỉnh, vì Shaw nói hai phút ấy đã ghi trên bảng cạnh cửa và người đo nào cũng phải trừ.

Đề tài năm sáu của Lucian là độ trôi của nhiệt ký trong sáu tháng: một cái trống quay đều, một kim mực vẽ đường nhiệt độ lên giấy kẻ ô, và câu hỏi là sau sáu tháng thì kim vẽ lệch bao nhiêu so với nhiệt kế thủy ngân chuẩn. Muốn trả lời, Lucian phải đặt từng tuần giấy trống cạnh từng tuần sổ trực của Thomas, ở những giờ Thomas đã đọc nhiệt kế cửa tủ, và đo khoảng cách.

Lucian đã làm xong tháng Ba trong ba buổi tối đầu tuần. Tối nay đến tháng Tư.

Tháng Tư là tháng mà Lucian đã viết thư về, một lần. Ngày ba tháng Mười, sau bảy phút đọc phần của mình trong Sổ mở, Lucian về phòng và viết cho ông Draycott một lá thư chính thức, một trang, chữ đều: phần của L. Harcourt trong tập một thiếu tờ giấy trống tuần 7–14/4, tờ đã nộp kèm bản sao ngày mười bảy tháng Sáu, có biên nhận màu kem số 4. Lucian xin biết tờ ấy được bỏ ở khâu nào và vì sao.

Ông Draycott trả lời ngày hai mươi mốt. Lịch sự. Nửa trang. Theo mục bốn hướng dẫn, người nhận suất chọn những gì đưa vào bản sao, và Phòng lưu trữ được quyền biên tập tóm tắt để tập Sổ mở "gọn và dễ dùng". Tờ giấy trống tuần 7–14/4 "là tài liệu vận hành thiết bị, đã lưu ở bản gốc tại Aldermoor", và "không ảnh hưởng đến kết luận về độ trôi". Ông Draycott cảm ơn sự cẩn thận của học viên Harcourt.

Lucian đọc thư ấy một lần, kẹp vào hồ sơ đề tài, và không viết lại. Phần của Lucian không cần tờ ấy để đúng. Lucian chấp nhận rằng phần của mình đã được biên tập gọn. Lucian không nghĩ đến việc hỏi tờ ấy có cần cho phần của ai khác không.

Adrian biết tối nay đến tháng Tư. Adrian đã thấy tờ giấy mượn ghim trên bảng từ thứ Ba tuần trước. Adrian đã cân mười hai mẫu vỏ trong tuần này ở bàn thứ ba, buổi tối, chứ không phải buổi chiều như thường lệ. Adrian không tự hỏi vì sao. Adrian biết vì sao.

*

Lucian trải tuần 7–14/4 ra bàn. Giấy dài, cuộn hai đầu, kẹp bằng hai thước đồng. Lucian không cần nhìn lâu. Lucian đã thấy tuần ấy ba lần: lần thứ nhất ngày mười hai tháng Tư, khi tháo trống ra và thấy đường mực vọt lên quá vạch năm mươi lăm ba đêm liền; lần thứ hai khi gửi phòng ảnh của bác ở Northmere chụp ba bản; lần thứ ba ngày hai mươi tám tháng Tư, ở buổi trao đổi kín của Quỹ, khi Lucian nói "Ba số ở bảng chính. Không ở phụ lục", hai lần.

Lucian đặt sổ trực của Thomas bên trái, mở ở dòng ba mươi mốt. Đặt thước đo khoảng cách giữa đường mực và vạch nhiệt kế cửa ở giờ ba giờ mười ngày mười hai. Ghi: "61,2 (trống) / 61,0 (cửa). Lệch +0,2."

Rồi Lucian kéo tập Sổ mở đến. Tập một, mượn từ thư viện chiều nay, phiếu mượn số hai, "L. Harcourt, 8/11, 16:40". Lucian mở ở mục lục, tìm phần của Julian, vì đề tài độ trôi phải ghi rõ dữ liệu trống đã được dùng ở những đề tài nào và dùng thế nào. Shaw dạy thế: người làm dụng cụ phải biết dụng cụ của mình đã nói gì trong sổ của người khác.

Trang tám mươi hai. Bảng mẻ C.

Adrian, ở bàn thứ ba, nghe thấy tiếng giấy lật dừng lại.

*

Lâu. Đồng hồ trên cửa đi qua bảy giờ mười tám, theo đồng hồ, tức bảy giờ mười sáu.

Lucian đọc dòng C-2 một lần. Rồi đặt ngón tay lên chữ "loại", như đặt đầu thước lên một vạch để đọc cho chắc. Rồi nhìn sang giấy trống. Đường mực ba đêm. Năm mươi tám phẩy ba. Sáu mươi phẩy một. Sáu mươi mốt phẩy hai. Ở dưới mỗi đỉnh, Lucian đã ghi bằng bút chì từ tháng Tư: "C-2, ba khay (T. R., cột 7)."

Giấy trống của Lucian đã biết C-2 ở đâu từ tháng Tư. Bây giờ giấy trống của Lucian nằm ở Aldermoor, trong bản gốc, "không ảnh hưởng đến kết luận". Và trang tám mươi hai nói C-2 bị loại vì sự cố mà giấy trống của Lucian là bằng chứng duy nhất ngoài sổ trực.

Rồi Lucian lật sang trang tám mươi ba. Lật lại tám mươi hai. Lật về trang phương pháp, trang mười một của phần Julian. Đọc. Lật lại tám mươi hai.

Rồi Lucian đứng dậy. Đi đến bàn thứ ba. Không mang gì theo.

— Vale.

Adrian đặt quả cân xuống. Quay lại.

— Trang tám mươi hai, Lucian nói. Giọng Lucian bình thường. Giọng Lucian bao giờ cũng bình thường. "C-2: loại. Sự cố thiết bị 9–12/4/35, xem sổ trực tủ. Không tính vào trung bình." Không số. Không ĐL-1. Trang mười một ghi: không loại điểm nào. Lucian dừng. Cậu đã đọc tập này. Tên cậu trên phiếu mượn số một, sau tôi. Ngày ba tháng Mười.

— Đúng, Adrian nói.

— Cậu đọc trang tám mươi hai?

— Đọc.

— Cậu biết.

Adrian không nói "đúng" lần thứ ba. Nói:

— Tớ biết từ ngày ba tháng Mười. Chín giờ bốn mươi.

Lucian không động đậy. Đứng ở cạnh bàn thứ ba, tay buông. Mắt nhìn Adrian. Không giận theo kiểu người ta thường giận. Lucian giận như một cái cân bị đặt quá tải: kim đứng im ở vạch cuối, không rung.

— Ba mươi sáu ngày, Lucian nói.

— Ba mươi sáu ngày.

*

— Tôi đã đưa cậu ảnh trống, Lucian nói. Bản thứ ba. Tuần 7–14/4. Tôi viết sau ảnh: cho người đọc trước khi có số. Lucian nói chậm, từng chữ, như đọc lại một biên bản mình đã ký. Tôi đưa cậu vì Mercer nói cậu đọc ĐL-1 trước khi có số. Một người đọc trước khi có số thì nên biết số đã đi đâu. Tôi đã nói câu ấy với cậu. Ngày hai mươi tám tháng Tư.

— Tớ nhớ.

— Cậu có ảnh. Cậu có ĐL-1 trong trí nhớ. Cậu đọc trang tám mươi hai. Và cậu không nói. Ba mươi sáu ngày.

— Tớ đã hỏi Julian, Adrian nói. Ngày bốn. Julian xin thời gian để tự viết cho Aldermoor. Tớ hẹn đến ngày ba mươi mốt. Ngày ba mươi mốt Julian chưa viết. Tớ không hẹn nữa. Nhưng tớ cũng chưa làm gì.

— Cậu hẹn, Lucian nói. Không phải câu hỏi.

— Tớ hẹn.

Lucian quay đi. Đi ba bước đến cửa sổ. Quay lại.

— Thư Vane nói mùa đông, Lucian nói. Kỳ họp tháng Mười Hai của Ban tài trợ Fane. Thầy Mott nhận thư Aldermoor ngày bốn xin báo cáo nghiệm thu tủ, chỉ từ 12/4, trước ngày hai mươi. Tôi biết vì Ashe kể ở bàn ăn. Báo cáo ấy đi kèm hồ sơ khuyến nghị. Lucian dừng. Nếu Reed không từ chối ký thì báo cáo ấy đã đi rồi. Cậu biết Reed sẽ từ chối không? Ngày ba tháng Mười cậu có biết không?

— Không, Adrian nói.

— Thế thì cậu đã đặt cược vào việc không có gì xảy ra trong bốn tuần.

— Tớ tính là chưa có phòng khám nào dùng, Adrian nói. Tớ tính sai số trong khoảng chịu được.

— Khoảng của ai? Lucian hỏi.

Câu ấy. Câu Lucian đã hỏi ở chính bàn này, mười ngày trước, về một mẫu vỏ lệch không phẩy bốn phần trăm. Adrian đã chép vào lề trang thực hành. Gạch chân chữ "ai".

— Của tớ, Adrian nói. Và của Julian. Không phải của phòng khám.

*

Lucian đứng im một lúc.

— Một tháng im lặng, Lucian nói, có thể là một tháng phòng khám dùng chuẩn sai. Không phải tháng này. Tôi biết không phải tháng này. Nhưng cậu không biết khi cậu hẹn. Cậu không thể biết. Ban tài trợ có thể họp sớm. Vane có thể gửi bảng cách C cho một phòng khám thử trước. Tờ Stonebarrow đã in chữ "trẻ em". Một y tá đã viết thư. Lucian dừng. Cậu biết y tá ấy viết thư không?

Adrian không cúi đầu vì bị bắt quả tang. Cậu cúi nhìn hai bàn tay mình để nhớ lại đêm đầu thấy chỗ thiếu trong bản sao. Bàn tay ấy đã giữ thước, đã đặt dòng gạch dưới con số, đã khép sổ. Khi bắt gặp sự thật, cậu chỉ nghĩ đến Julian trước mặt, chưa nghĩ đến người sẽ dùng kết quả ở nơi cách Highcombe vài ngày tàu. Lucian đang đứng rất thẳng, nhưng phần cổ áo bên dưới cằm có một nếp nhăn nhỏ; cậu đã đến đây ngay sau giờ đo, không kịp sửa nó. Adrian nhận ra một điều khó chịu: bạn học thường giữ vẻ lạnh lùng ấy không phải vì không biết sợ, mà vì đang cố giữ điều mình đã quyết định trong lúc sợ.

Có một câu Adrian có thể nói để tự bào chữa: cậu đã định cho Julian thời gian. Câu ấy đúng, nhưng không đủ. Cậu không nói. Cậu nghĩ đến những kết cấu phòng hộ có hai lớp: lớp đầu chặn được một cú đánh, lớp sau giữ được khi lớp đầu vỡ. Mình đã lấy tình bạn làm lớp đầu mà không dựng lớp thứ hai cho những người không ở trong phòng. Cậu nhìn lên, để Lucian thấy mình đã nghe, và nhận phần trách nhiệm thuộc về mình. Không lời nói nào làm những ngày im lặng ngắn lại.

Lucian rút chiếc đồng hồ bỏ túi khỏi áo, nhìn kim rồi cất đi. Cử chỉ ấy khiến Adrian nhận ra buổi tranh luận của họ đang trôi theo thời gian thật, không phải thời gian do hai người chọn. Lucian nói cậu đã chuẩn bị một bản đối chiếu sổ trực và trống nhiệt ký, và sẽ đưa cho Tiến sĩ Shaw nếu Julian vẫn không tự nộp. Adrian hỏi mình có thể đọc bản ấy trước không. Lucian đáp được, với điều kiện Adrian không gạch khỏi đó điều gì chỉ vì muốn giảm thiệt hại cho bạn.

Cậu đọc ngay tại bàn. Có một đoạn Lucian chỉ viết 'chưa biết', nơi bản sao của Quỹ đã đưa ra kết luận chắc hơn. Adrian đặt ngón tay ở đó, nhận ra những chữ ít ỏi ấy có sức bảo vệ nhiều hơn một đoạn giải thích dài. Cậu đề nghị thêm ngày giờ của một lần hiệu chuẩn mà chính mình đã chứng kiến; không đề nghị bỏ đi tên Julian. Lucian nhìn cậu lần đầu không như đang canh một người định trốn khỏi vấn đề, mà như nhìn một đồng nghiệp được phép sửa số liệu vì có chứng cứ. Sự hòa giải chưa bắt đầu. Nhưng ít nhất họ đã đứng cùng phía với trang giấy.

— Rowan kể.

— Cậu biết từ khi nào?

— Từ thứ Hai.

— Thế thì cậu biết thêm bốn ngày nữa.

Adrian không cãi. Không có gì để cãi.

— Tôi không hỏi vì sao cậu giữ, Lucian nói. Tôi đoán được. Mercer là bạn cậu. Mercer có nợ. Mercer có bà nội. Lucian nói những chữ ấy không có giọng chế giễu, chỉ như đọc một danh sách. Tôi chỉ hỏi: cậu đã nghĩ người nhận cái giá của việc cậu giữ là ai.

— Tớ nghĩ là Julian, Adrian nói. Nếu tớ nói. Tớ đã không nghĩ đến chiều kia.

— Chiều kia, Lucian nói. Một đứa trẻ ở một thị trấn dệt. Một cái tủ hỏng ba tuần ở một phòng khám không có Reed. Một bảng liều không có dòng nào về tủ hỏng. Lucian dừng. Tôi không nói chuyện ấy sẽ xảy ra. Tôi nói cậu đã quyết thay cho người không ở trong phòng.

*

Adrian ngồi im. Trên bàn, cân phân tích vẫn để quả mười gam. Kim đứng ở vạch không. Adrian nhìn kim một lúc.

Rồi đứng dậy.

— Cậu đúng, Adrian nói. Tớ đã giữ một mình. Tớ đã viết câu ấy vào sổ, ngày bốn tháng Mười: mình tính một mình. Và tớ vẫn tính một mình. Đấy là lỗi của tớ. Không phải lỗi của Julian. Julian có lỗi của Julian. Đây là của tớ.

Lucian nhìn Adrian.

— Tớ đã muốn Julian đưa trước, Adrian nói. Vì đó là sổ của Julian. Vì Julian đã viết dòng năm. Tớ nghĩ nếu Julian đưa thì Julian còn giữ được tên. Adrian dừng. Nhưng tớ không có quyền giữ chỗ đứng trước cho Julian bằng ba mươi sáu ngày của người khác.

Một lúc lâu không ai nói.

Đồng hồ trên cửa chỉ bảy giờ bốn mươi, tức bảy giờ ba mươi tám.

— Shaw còn ở văn phòng, Lucian nói. Thứ Sáu Shaw chấm bài đến chín giờ.

— Tớ biết.

— Tôi mang giấy trống. Lucian nhìn Adrian. Cậu mang gì?

Adrian nghĩ. Ảnh trống bản ba kẹp ở trang 28/4 sổ đo lường. Sổ đo lường có dòng 12/4, 21:30: "Đã đọc ĐL-1 của Julian (trước khi có số). Không gộp. Không loại. Ba chữ ký." Có dòng 14/5: "C-2: 6,4. C khác: 4,6. +38%." Có dòng 17/6: "Julian dừng ở ĐL-1. Không hỏi." Và sổ bìa xám, trang "Hollowmere".

— Sổ đo lường của tớ, Adrian nói. Ảnh của cậu. Và trang tớ đã ghi từ ngày ba.

— Trang ấy có gì?

— Có ngày tớ biết, Adrian nói. Có ngày tớ hẹn. Có câu "mình tính một mình".

Lucian gật một lần.

— Mang cả trang ấy, Lucian nói.

*

Tháp Bắc, tầng hai, hành lang lát đá xám. Cửa văn phòng Tiến sĩ Shaw khép hờ, đèn bàn sáng. Lucian gõ. Ba lần, đều.

— Vào.

Tiến sĩ Miriam Shaw ngồi ở bàn, giữa những chồng hộp các tông, bút mực đỏ ở tay, một chồng bài kiểm tra hiệu chuẩn cân của năm tư trước mặt. Tóc màu sắt cắt ngang gáy, áo choàng xám tro tay xắn đến khuỷu. Ngẩng lên. Nhìn Lucian, nhìn cuộn giấy trống dưới nách Lucian, nhìn Adrian, nhìn hai cuốn sổ trên tay Adrian.

Đặt bút xuống. Đậy nắp.

— Ngồi đi, Shaw nói. Cả hai. Đóng cửa.

Lucian đóng cửa. Hai ghế trước bàn. Lucian ngồi bên trái, Adrian bên phải. Như năm năm trước, khi Lucian sửa Phụ lục B cho Adrian ở chính văn phòng này.

— Tôi nghe, Shaw nói.

Lucian trải giấy trống tuần 7–14/4 lên bàn Shaw, đè hai đầu bằng hai hộp các tông. Đặt tập Sổ mở bên cạnh, mở ở trang tám mươi hai. Rồi lùi lại.

— Vale nói trước, Lucian nói.

Shaw nhìn Lucian. Rồi nhìn Adrian. Không hỏi vì sao.

Adrian mở sổ đo lường ở trang 12/4. Đặt cạnh Sổ mở. Rồi mở sổ bìa xám ở trang "Hollowmere", đặt bên cạnh nữa. Ba cuốn sổ và một cuộn giấy trên bàn Shaw, như một bản vẽ trải ra.

— Thưa Tiến sĩ, Adrian nói. Em biết từ ngày ba tháng Mười rằng bản sao của Julian Mercer trong Sổ mở đã bỏ mẻ C-2 mà không ghi số, không kèm trang ĐL-1. Em đã hỏi Julian ngày bốn. Em đã hẹn không nói với ai đến ngày ba mươi mốt. Em đã giữ thêm tám ngày sau đó. Lucian Harcourt phát hiện tối nay, tự mình, từ giấy trống. Adrian dừng. Em đến đây vì Lucian đúng. Em đã giữ một mình việc không phải của một mình em giữ.

Shaw không nói gì một lúc lâu.

Rồi kéo sổ bìa xám về phía mình. Đọc trang "Hollowmere". Từ dòng 4/10. Đến dòng 31/10. Đến dòng 7/11. Đọc câu "Mình tính một mình", gạch dưới. Đọc câu "Không tờ nào đúng theo vỏ."

Rồi kéo Sổ mở. Trang tám mươi hai. Trang mười một. Rồi giấy trống, ba đêm, đường mực vượt vạch năm mươi lăm.

Rồi Shaw đặt hai tay lên bàn.

— Cảm ơn Harcourt, Shaw nói. Cảm ơn Vale. Shaw không cười. Theo thứ tự ấy.

Adrian nhận thứ tự ấy. Không nói gì.

— Tối nay tôi không quyết gì, Shaw nói. Sáng thứ Hai tôi mở hồ sơ kiểm trong nhánh đo lường. Hồ sơ kiểm có giờ, có nguồn, có người ký. Shaw nhìn Adrian. Vale, sổ đo lường và trang này ở lại với tôi đến thứ Hai. Tôi sẽ chép, ký nhận, trả. Harcourt, giấy trống cũng thế. Shaw nhìn cả hai. Không ai nói với Mercer tối nay. Không phải để giấu. Để thứ Hai Mercer nghe từ tôi, bằng giấy, có giờ.

— Vâng, Lucian nói.

— Vâng, Adrian nói.

Shaw mở ngăn kéo, lấy ra một tờ giấy kẻ, viết bằng mực đỏ:

"8/11/35, 19:52. Nhận từ L. Harcourt: giấy trống PĐ3-07, tuần 7–14/4. Nhận từ A. Vale: sổ đo lường (tr. 12/4–17/6), sổ ghi chép bìa xám (tr. 'Hollowmere'). Kèm Sổ mở tập một, phiếu mượn số 2. Trả: thứ Hai 11/11. M. S."

Đưa cho Lucian ký. Đưa cho Adrian ký.

*

Hành lang tầng hai Tháp Bắc. Lucian đi trước, Adrian đi sau. Đến cầu thang, Lucian dừng.

— Vale.

Adrian dừng.

— Cậu nói trước, Lucian nói. Ở trong ấy. Tôi bảo cậu nói trước và cậu nói hết, cả cái phần không ai bắt cậu nói. Lucian nhìn xuống cầu thang tối. Tôi ghi nhận.

— Cậu giận, Adrian nói.

— Vẫn giận, Lucian nói. Ghi nhận và giận là hai cột.

Rồi Lucian đi xuống cầu thang, đều, như đi trên một thước kẻ.

Adrian đứng ở đầu cầu thang thêm một lúc. Tay trống. Không có sổ đo lường, không có sổ bìa xám. Lần đầu tiên từ năm thứ nhất, Adrian đi về phòng mà không mang theo cuốn sổ nào của mình.

Từ Tháp Bắc về Khu Thông phải qua sân trong, rồi qua hàng thông. Đêm tháng Mười Một lạnh, sương xuống sớm, đèn lồng ở cổng Khu Thông có một quầng mờ quanh bấc. Adrian đi chậm. Không có gì để ôm trước ngực, hai tay Adrian không biết để đâu, rồi tự tìm đến túi áo khoác, nơi có một mẩu bút chì đã gọt ngắn.

Adrian nghĩ đến bàn bếp. Margaret đã hỏi, tháng Bảy: có nguy hiểm không. Adrian đã trả lời về đền. Bây giờ Adrian nghĩ câu ấy có thể hỏi về cả những chỗ không phải đền: một trang tám mươi hai, một tờ báo trang sáu, một lá thư đến bàn thầy Mott. Nguy hiểm không phải lúc nào cũng là biển lên. Có khi là một dòng không có số.

Và Adrian nghĩ đến lời đã hứa ở bàn bếp: lần sau thì biết trước, và nói trong ngày. Adrian đã hứa về đền. Adrian đã không nghĩ lời hứa ấy cũng dùng được ở đây. Bây giờ thì nghĩ.

Ở phòng 17, Thomas ngẩng lên khỏi sổ trực. Nhìn tay Adrian.

— Shaw, Thomas nói.

— Shaw, Adrian nói. Lucian tìm ra. Tớ nói trước.

Thomas gật. Không hỏi gì thêm. Rồi đứng dậy, rót cho Adrian một cốc nước từ bình trên bậu cửa sổ, đặt lên bàn, và ngồi lại xuống giường.

Adrian uống. Rồi lấy một tờ giấy trắng, vì không có sổ, và viết bằng bút chì:

"8/11/35. L. H. tìm ra từ giấy trống. Hỏi mình. Mình nói: biết từ 3/10. 36 ngày. L. H.: 'Khoảng của ai?' (lần 2). Đến M. S., 19:40. Mình nói trước. M. S. giữ sổ đến 11/11. Lỗi của mình: giữ một mình; quyết thay người không ở trong phòng."

Gấp tư. Kẹp vào sổ đền, trang hôm nay. Rồi nhấc lên.

Gợn thứ hai, đêm ấy: mười ba.