Chương 75. Chuong 075 Cot dinh chinh

Chương 75: Cột đính chính
Số đầu tiên của "Tin Khu Thông" lên bảng tin phòng sinh hoạt chung Khu Thông sáng thứ Hai hai mươi tư tháng Tư, lúc bảy giờ kém mười, trước khi ai kịp xuống ăn sáng, bằng bốn đinh ghim mượn của ông Quill và một tờ giấy khổ lớn mà Thomas đã kẻ bằng thước sắt tối Chủ nhật.
Tờ giấy chia hai cột không đều. Cột trái rộng, chiếm ba phần tư: tin. Cột phải hẹp, chiếm một phần tư, có tiêu đề in hoa nắn nót bằng tay Rowan: "ĐÍNH CHÍNH". Bên dưới tiêu đề ấy, số đầu tiên, chỉ có một dòng chữ nhỏ:
Một dòng sửa ở cột phải không làm bài viết cũ biến mất. Nó đứng cạnh bài cũ, khiến bất kỳ ai đọc cũng có thể nhận ra đã có người nhìn lại và tự chịu trách nhiệm về điều mình đăng. Evelyn biết điều đó từ sổ sai, nhưng nhìn câu chữ của mình trên một tờ báo mà cả trường có thể đọc vẫn khác việc giữ một dòng mực trong sổ riêng. Cô không tìm sự tán thưởng; cô muốn lần này sự im lặng của mình không bị hiểu là đồng ý.
"Chưa có gì để đính chính. Tuần sau thì chưa chắc."
Rowan đứng cách bảng tin ba bước, hai tay đút túi, tóc đỏ quăn còn rối vì chưa chải, nhìn tờ giấy của mình như người nhìn một con ngựa vừa ra khỏi chuồng lần đầu.
— Cột đính chính, Rowan nói, không quay lại. Cậu có nghĩ nó trông như mình định sai không?
— Có, Adrian nói.
— Tốt, Rowan nói. Vì mình định sai. Không phải cố ý. Nhưng mình sẽ sai. Rowan rút một tay khỏi túi, chỉ vào cột hẹp. Ai đọc tờ này thì biết trước rằng khi mình sai, chỗ sửa ở đây. Không phải ở một tờ khác, tuần khác, góc khác. Ở cùng một chỗ.
Ý tưởng không phải của Rowan, và Rowan nói điều ấy ngay ở dòng đầu tiên của số đầu tiên, dưới tên báo: "Cột đính chính: theo cách của sổ trực Tháp Bắc, ngày 16/3/1933, và Hội quán, ngày 7/4/1933. Dòng sai và dòng sửa ở cùng một chỗ."
Ban biên tập vẫn là ban biên tập từ năm nhất, khi Rowan dán mẩu tin đầu tiên lên bảng tin Khu Thông tháng Mười Một năm 1930 và Thomas đếm lại số trận, Adrian hỏi người trong bài trước khi in. Chỉ khác là bây giờ ban biên tập có một tờ quy định, viết tay, kẹp ở mặt sau tờ báo, mà ai cũng có thể lật lên đọc:
"Một. Mỗi tin có nguồn. Nguồn có tên.
Hai. Người có tên trong tin được hỏi trước khi in, và được đọc trước dòng nói về mình.
Ba. Số liệu có người kiểm. Người kiểm ký tắt.
Bốn. Sai thì sửa ở cột phải, tuần kế tiếp, ghi rõ ai sai.
Năm. Không đăng tin không ký."
Năm dòng ấy do Rowan viết, Thomas sửa hai chữ, Adrian không sửa gì. Eleanor đọc qua tối thứ Bảy và hỏi một câu duy nhất: "Điều năm là để bảo vệ người đọc hay người viết?" Rowan nghĩ một lúc lâu rồi nói: "Cả người bị viết." Eleanor gật đầu, không hỏi thêm.
Số đầu tiên có năm tin. Kết quả bóng ném giải mùa xuân: Khu Thông năm ba thắng Nhà Đông năm ba 40–38. Chuyến thực địa Ashgrove của năm ba: "Hai mươi tư học viên. Ba loài hái theo hạn mức một phần mười. Nguồn: phiếu thực địa của thầy Mott, công khai ở phòng ma dược." Buổi nghe ý kiến ở Hội quán: "Giữ quy định cũ. Lý do đầy đủ: sổ biên bản Hội quán. Nguồn: thông báo của ông Quill, 7/4." Bài giảng của Giáo sư Vane: "Mười một câu hỏi. Giáo sư Vane cảm ơn đủ mười một người, theo thứ tự." Và một tin nhỏ ở cuối, mà Rowan đã hỏi người trong tin ba lần mới được in: "Gian bếp Hội quán có món mới vào chiều thứ Bảy: bánh táo kiểu Saltby. Không cháy. Nguồn: H. Kemp."
Hannah đọc tin ấy, đỏ mặt đến tận cổ, và đi ăn sáng mà không nói gì. Nhưng chiều thứ Bảy tuần ấy, bánh táo ở Hội quán hết trong bốn mươi phút.
Số thứ hai lên bảng tin sáng thứ Hai mùng một tháng Năm. Cột đính chính có dòng đầu tiên.
"Số 1, tin bóng ném: 'Khu Thông năm ba thắng Nhà Đông năm ba 40–38.' SAI. Đúng: 40–36. Hai điểm cuối của Nhà Đông bị trọng tài hủy vì lỗi chạm bóng, có ghi trong tờ đếm của cô Hart. Sai: R. Bell, ghi theo trí nhớ, không kiểm tờ đếm. Người kiểm số tuần này: T. Reed."
Rowan đứng trước bảng tin lúc bảy giờ kém mười, như tuần trước, nhìn dòng ấy.
— Cậu ghi tên mình ở chỗ sai, Adrian nói.
— Tớ sai, Rowan nói. Tớ nhớ bốn mươi ba mươi tám, vì lúc ấy tớ đang hét vào loa và không nghe trọng tài thổi còi. Rowan ngừng. Thomas tìm ra. Thomas đọc tờ đếm của cô Hart chiều thứ Tư. Thomas không nói gì với tớ, chỉ để tờ đếm trên gối tớ, khoanh hai điểm bằng bút chì đỏ.
— Thế còn tốt hơn nói, Adrian nói.
— Tốt hơn nhiều, Rowan nói. Nếu Thomas nói, tớ sẽ cãi. Tờ đếm thì không cãi được.
Đội bóng ném Nhà Đông năm ba đọc dòng đính chính trước bữa trưa. Đội trưởng Nhà Đông năm ba, một người tên Gideon, cao lêu nghêu, đến bàn Khu Thông trong giờ ăn trưa, đứng sau lưng Rowan, và khi Rowan quay lại, nói:
— Cậu sửa cho bọn tôi thua ít hơn.
— Tớ sửa cho đúng, Rowan nói.
— Ừ, Gideon nói. Tôi biết. Gideon đứng thêm một giây, như không biết nói gì tiếp. Thứ Bảy này bọn tôi đá với Khu Sồi. Cậu ghi đi. Ghi theo tờ đếm.
Rồi đi.
Rowan nhìn theo, rồi quay lại bát súp.
— Lần đầu tiên, Rowan nói, có người đến bàn mình để nói về một tin mà không phải để cãi.
Tuần thứ ba, chuyện đến vào tối Chủ nhật bảy tháng Năm, ở phòng đọc nhỏ tầng hai Hội quán, lúc tám giờ, khi Rowan đang ngồi một mình chép sạch số ba.
Adrian không ở đó. Adrian nghe kể lại ba lần: một lần từ Rowan, tối hôm ấy, ở phòng mười bảy; một lần từ Thomas, người đến phòng đọc nhỏ lúc tám giờ hai mươi để mang tờ kiểm số và gặp cuối câu chuyện; và một lần, sau này, từ một người mà Adrian không ngờ.
Người đến bàn Rowan lúc tám giờ là Crispin Lyle.
Crispin năm năm Khu Sồi, tóc màu rơm, vai rộng của tiền đạo bóng ném, người đã đặt tên "đoàn sữa" cho những học viên đi chuyến tàu cuối từ năm nhất của Adrian và đã bị ghi sổ trực vì chen hàng súp đậu. Hai năm qua, Crispin đã thôi đặt tên. Hoặc đã thôi đặt tên to. Rowan nói rằng Crispin bây giờ cười ít hơn và nhìn nhiều hơn, và Rowan không chắc điều ấy tốt hơn.
Crispin không ngồi. Đặt lên bàn, cạnh tờ báo đang chép dở, một mẩu giấy gấp đôi.
— Cho số ngày mai, Crispin nói. Một tin. Cậu không cần ghi nguồn. Không cần ký. Tin là tin.
Rowan mở mẩu giấy. Đọc. Rồi đọc lại.
Mẩu giấy viết bằng chữ in, không phải chữ tay của Crispin, mà Rowan biết vì Crispin ký tên trong sổ trực, chữ nghiêng sang trái. Chữ in, đều, như được viết bằng thước:
"Có người hỏi vì sao điểm lý giải giới hạn giữa kỳ của Lady Evelyn Ashbourne cao hơn mọi năm trước. Có người biết rằng mẹ của Lady Evelyn ngồi trong ban bảo trợ thư viện Highcombe từ tháng Giêng. Người đọc tự kết luận."
Rowan đọc dòng cuối. "Người đọc tự kết luận."
Rowan kể với Adrian rằng điều đầu tiên Rowan cảm thấy không phải là giận. Là nhận ra. Vì mỗi câu trong mẩu giấy đều có thể đúng. Có người hỏi: chắc chắn có, ở đâu đó luôn có người hỏi. Mẹ của Evelyn ngồi trong ban bảo trợ thư viện: Rowan không biết, nhưng có thể. Và "người đọc tự kết luận" là câu không ai có thể bắt bẻ, vì nó không nói gì cả. Nó chỉ để người đọc làm phần việc bẩn.
Giống điều ba của tờ đề nghị ở Hội quán. Từng chữ đều đúng, hoặc có thể đúng. Và cả câu được viết để người đọc hiểu một điều mà không câu nào nói ra.
Rowan gấp mẩu giấy lại. Đặt lên bàn, giữa mình và Crispin.
— Không, Rowan nói.
Crispin không ngạc nhiên. Rowan kể rằng Crispin có vẻ như đã đoán trước chữ ấy, và đã chuẩn bị câu tiếp theo.
— Vì sao? Crispin hỏi. Cậu đăng chuyện Hội quán. Chuyện Blackwood thua. Cậu đăng chuyện bánh táo của một con bé Saltby. Cậu không đăng được chuyện một Lady có mẹ ngồi ban bảo trợ? Crispin cúi xuống, hai tay chống lên bàn. Hay là cậu sợ Ashbourne. Anh của cô ta là trưởng ban trực.
— Tớ đăng chuyện Hội quán vì ông Quill ký, Rowan nói. Tớ đăng chuyện bánh táo vì Hannah Kemp đồng ý. Ba lần. Rowan lật tờ báo đang chép dở, chỉ vào tờ quy định kẹp ở mặt sau. Điều năm. Không đăng tin không ký.
— Điều năm là của cậu, Crispin nói. Cậu tự viết.
— Ừ, Rowan nói. Tớ tự viết. Thì tớ tự giữ.
— Thế thì tôi ký, Crispin nói. Nhanh. Như người đã chờ câu ấy. Đưa bút đây. Tôi ký. C. Lyle.
Rowan kể rằng đó là lúc khó nhất. Vì Rowan đã không nghĩ Crispin sẽ ký. Và nếu Crispin ký, điều năm không còn là lý do.
Rowan nhìn mẩu giấy một lúc lâu. Rồi nói:
— Điều hai. Người có tên trong tin được hỏi trước khi in, và được đọc trước dòng nói về mình. Rowan ngẩng lên. Tớ sẽ mang mẩu giấy này đến Lady Evelyn tối nay, đọc cho cô ấy nghe, có chữ ký của cậu ở dưới. Hỏi cô ấy có muốn trả lời không. Rồi tớ mang đến mẹ của cô ấy, qua thư, hỏi bà ấy có ngồi ban bảo trợ không, và từ tháng nào. Rồi tớ mang đến thầy chấm điểm lý giải giới hạn, hỏi điểm giữa kỳ của Lady Evelyn được chấm thế nào, có ai kiểm lại không. Rowan dừng. Ba người. Nếu cả ba đều trả lời, và Thomas kiểm số, thì số tuần sau tớ đăng. Với chữ ký của cậu.
Crispin đứng thẳng lên.
— Cậu sẽ không hỏi mẹ cô ta.
— Tớ sẽ hỏi, Rowan nói. Tớ đã viết thư hỏi thầy Mott về phiếu thực địa Ashgrove trước khi in một con số. Tớ hỏi được Bá tước phu nhân Thornwick về ban bảo trợ thư viện. Rowan nhún vai. Bà tớ một trăm bốn mươi tuổi. Bà tớ dạy tớ rằng bà nào cũng trả lời thư nếu thư hỏi đúng một câu.
Crispin nhìn Rowan rất lâu. Rồi cầm mẩu giấy lên, gấp lại, nhét vào túi áo.
— Không cần, Crispin nói. Quên đi.
— Tớ không quên được, Rowan nói. Nhưng tớ sẽ không viết.
Crispin đi ra cửa. Đến cửa thì gặp Thomas, tay cầm tờ kiểm số. Crispin đứng lại một giây. Nói, không quay đầu về phía Rowan:
— Báo của cậu sẽ chẳng ai đọc nếu cậu chỉ đăng bánh táo.
Rồi đi.
Thomas vào, nhìn Rowan, nhìn chiếc ghế trống đối diện.
— Lyle, Thomas nói.
— Lyle, Rowan nói.
— Muốn gì?
Rowan kể cho Thomas. Không kể nội dung mẩu giấy. Chỉ kể rằng có một tin không ký, rồi có chữ ký, rồi không có gì.
Thomas nghe xong, đặt tờ kiểm số lên bàn, ngồi xuống chiếc ghế Crispin vừa đứng.
— Cậu nói sẽ hỏi ba người, Thomas nói.
— Ừ.
— Cậu sẽ hỏi thật à?
Rowan nghĩ.
— Nếu Lyle ký và muốn đăng, thì có, Rowan nói. Tớ sẽ hỏi thật. Vì nếu tớ chỉ dọa, thì điều hai là điều để dọa. Không phải điều để làm.
Thomas gật đầu chậm, đẩy kính lên.
— Bố tớ có một quy định ở xưởng in, Thomas nói. Không in tờ rơi không có tên xưởng in ở dưới. Luật bắt thế. Nhưng bố tớ thêm một điều: không in tờ rơi mà người đặt in không dám đứng ở cửa xưởng lúc tờ rơi được phát. Thomas lấy bút chì kiểm từng con số ở tờ báo. Bố tớ đã từ chối ba đơn đặt hàng vì điều ấy. Một đơn trả gấp đôi.
Thomas kiểm xong số ba lúc chín giờ kém mười lăm. Bốn chỗ sửa, đều là số. Trước khi về, Thomas đứng lại ở cửa phòng đọc nhỏ, nhìn chiếc ghế Crispin đã đứng.
— Chữ in, Thomas nói. Cậu bảo mẩu giấy viết chữ in, đều như viết bằng thước.
— Ừ.
— Lyle không viết chữ in, Thomas nói. Lyle viết nghiêng trái. Thomas đẩy kính lên. Người sắp chữ nhìn chữ trước khi đọc chữ. Tớ chỉ nói thế. Tớ không nói gì khác.
Rowan nhìn Thomas.
— Cậu không nói gì khác, Rowan nhắc lại.
— Không, Thomas nói. Vì tớ không thấy mẩu giấy. Và nếu tớ thấy, tớ vẫn chỉ biết đó là chữ in. Chữ in thì ai cũng viết được. Đó là lý do người ta viết chữ in.
Tối hôm ấy, ở phòng mười bảy, Rowan kể cho Adrian. Lần này kể cả nội dung mẩu giấy, từng chữ, vì Rowan muốn Adrian biết chính xác điều mình đã từ chối.
Adrian nghe xong, im một lúc.
— Cậu có nói với Evelyn không? Adrian hỏi.
— Đó là điều tớ muốn hỏi cậu, Rowan nói. Cậu là người hỏi người trong bài. Từ năm nhất.
Adrian nghĩ. Không nhanh.
— Điều hai nói người có tên trong tin được hỏi trước khi in, Adrian nói. Cậu không in. Không có tin. Adrian ngừng. Nếu cậu nói với Evelyn, cậu mang đến cho Evelyn một điều người khác đã nghĩ về mình mà Evelyn không biết, và không làm gì được. Không có ai để trả lời. Lyle đã cất mẩu giấy đi.
— Nhưng nếu Lyle nói với người khác, Rowan nói. Không qua báo. Qua miệng.
— Thì sẽ có người nói với Evelyn, Adrian nói. Không phải cậu. Và nếu Evelyn hỏi cậu, thì cậu kể đúng những gì đã xảy ra. Adrian dừng. Tớ nghĩ thế. Tớ không chắc. Đây là báo của cậu.
Rowan nằm ngửa trên giường, nhìn trần.
— Tớ sẽ không nói, Rowan nói cuối cùng. Nếu Lady Evelyn hỏi, tớ kể. Rowan quay sang. Nhưng tớ sẽ thêm một dòng vào số ngày mai. Không phải tin. Ở dưới tờ quy định.
Số ba lên bảng tin sáng thứ Hai tám tháng Năm. Cột đính chính tuần ấy trống, chỉ có dòng "Tuần này chưa thấy gì sai. Ai thấy thì báo R. Bell." Năm tin ở cột trái: bóng ném, lịch thi cuối năm, buổi liên nhóm thứ năm ở gian hội Minh Tri, quy chuẩn kiểm chốt đang soạn ở xưởng phụ, và thực đơn tuần.
Ở mặt sau, dưới năm điều quy định, một dòng mới, chữ Rowan, nhỏ:
"Ghi chú cho điều năm: tuần này ban biên tập nhận một tin không ký. Không đăng. Khi người gửi đồng ý ký, ban biên tập đề nghị hỏi người có tên trong tin theo điều hai; người gửi rút tin. Ban biên tập không công bố nội dung tin, không công bố tên người gửi, vì cả hai đều không còn là tin."
Sáng hôm ấy, trước bữa sáng, Eleanor đọc ghi chú ở mặt sau số ba, đứng một mình trước bảng tin, cuốn sổ ba cột kẹp dưới cánh tay. Adrian đến sau, đứng cạnh.
— "Người đọc tự kết luận", Eleanor nói, không quay lại. Rowan kể với mình câu ấy tối qua. Chỉ câu ấy. Không kể tin.
— Ừ.
— Điều ba ở tờ đề nghị Hội quán, Eleanor nói. Từng chữ đều đúng. Câu này cũng vậy. Hai câu viết theo cùng một cách. Eleanor im một lúc. Mình để ý điều ấy. Mình ghi lại là mình để ý. Eleanor mở sổ, viết một dòng ngắn, rồi gấp lại. Mình không kết luận. Hai câu viết cùng một cách thì có thể là hai người học cùng một cách, ở cùng một phòng sinh hoạt, từ cùng những người đi trước. Không phải một người.
— Cậu ghi gì?
Eleanor mở sổ ra, đưa Adrian đọc. Một dòng, ở cột thứ ba, cột "chưa biết":
"8/5. Hai câu cùng cách viết: 'từng chữ đều đúng, người đọc tự hiểu.' Không đủ để nói gì hơn thế."
Adrian đọc dòng ấy, rồi trả lại sổ. Không thêm gì. Có những dòng mà thêm một chữ thôi cũng đã là kết luận.
Thứ Ba chín tháng Năm, lúc bốn giờ chiều, ở thư viện tầng hai Tháp Đông, Rowan đang tìm một cuốn sách về lịch sử báo học viên Highcombe cho bài tuần sau thì có người đứng ở đầu dãy giá.
Lady Cordelia Marchmont. Năm ba Khu Sồi. Tóc nâu sẫm búi cao, khăn choàng màu mận, người đã nói ở năm nhất, trước cả lớp, về chỗ Adrian ở: "Ở nơi cậu ấy ở, người ta không có sách." Hai năm qua, Cordelia vẫn ngồi sau Lucian ở mọi buổi đo, vẫn mỉa, nhưng ít hơn, và từ sau vòng thi khối tháng Ba, chưa mỉa ai ở Khu Thông lần nào. Rowan đã đếm.
Cordelia không bước vào dãy giá. Đứng ở đầu dãy, một tay đặt lên gáy một cuốn sách không định lấy.
— Bell, Cordelia nói.
— Marchmont, Rowan nói.
Im lặng. Lâu. Ở dãy bên cạnh, bà Penrose đẩy xe sách qua, bánh xe kêu cót két, rồi xa dần.
— Lyle kể với nửa Khu Sồi, Cordelia nói, rằng cậu từ chối đăng một tin vì sợ Martin Ashbourne. Cordelia nhìn cuốn sách dưới tay mình, không nhìn Rowan. Lyle không kể tin là gì. Nhưng Beatrice Wycliffe biết. Beatrice nghe từ người bạn cùng phòng của Lyle. Beatrice kể với tôi. Tôi kể với Evelyn. Cordelia dừng. Evelyn không nói gì. Evelyn đọc tờ báo của cậu sáng nay. Mặt sau.
Rowan không nói gì.
— Tôi không thích báo của cậu, Cordelia nói. Giọng như đọc một dòng đã tập. Tôi nghĩ nó ồn, như cái loa của cậu. Tôi nghĩ cột đính chính là cách để cậu được khen vì đã sai. Tôi vẫn nghĩ thế. Cordelia rút tay khỏi gáy cuốn sách. Cảm ơn.
Hai chữ cuối nhỏ hơn mọi chữ trước, và nhanh hơn, như người đẩy một thứ qua một cánh cửa hẹp trước khi cửa đóng.
— Tớ không làm vì Ashbourne, Rowan nói. Tớ cũng sẽ không đăng một tin không ký về cậu.
— Tôi biết, Cordelia nói. Đó là lý do tôi cảm ơn. Cordelia quay đi, được hai bước, rồi dừng lại. Không quay đầu. Ở năm nhất, tôi đã nói một câu về chỗ Vale ở. Có người ghi câu ấy lại không?
Rowan nghĩ.
— Không có trong báo, Rowan nói. Báo của tớ hồi ấy chưa có cột đính chính.
Cordelia đứng im thêm một giây. Rồi đi, khăn choàng màu mận khuất sau dãy giá sách cổ ngữ.
Rowan kể lại với Adrian tối hôm ấy, ở phòng mười bảy, gần như từng chữ, rồi im lặng một lúc lâu.
— Cậu ấy hỏi có ai ghi lại câu ấy không, Rowan nói. Tớ không biết cậu ấy muốn có hay muốn không.
— Có thể chính Cordelia cũng không biết, Adrian nói.
Sáng thứ Hai mười lăm tháng Năm, số bốn lên bảng tin. Cột đính chính có hai dòng. Dòng thứ nhất sửa giờ thi phù văn cơ sở, sai do in nhầm lịch cũ. Dòng thứ hai không phải của Rowan, mà Rowan in theo đúng điều bốn, vì người gửi đã ký:
"Số 3, mặt sau, ghi chú cho điều năm: đúng. Người có tên trong tin không cần được đọc tin. Người có tên trong tin cảm ơn ban biên tập đã không đăng, và đã không mang tin đến. E. Ashbourne."
Adrian đọc dòng ấy hai lần. Rồi lùi lại một bước, để người phía sau đọc.
Cột phải hẹp, chỉ một phần tư tờ giấy. Nhưng tuần ấy, phòng sinh hoạt chung Khu Thông có nhiều người đứng trước cột phải hơn cột trái.
Tối hôm ấy, Adrian viết vào sổ bìa vải:
"15/5/1933. Tin Khu Thông số 4. Cột đính chính: dòng của E. A.
R. B. đã giữ điều năm khi không có ai ép, và giữ điều hai khi điều năm hết tác dụng. Không công bố tên người gửi. Không mang tin đến người bị viết.
C. M. cảm ơn bằng hai chữ, nhỏ, nhanh. Hỏi có ai ghi lại câu năm nhất không.
Mình không ghi. Mình nhớ."