Chương 43. Chuong 043 Dieu Evelyn khong noi

Chương 43: Điều Evelyn không nói
Lá thư của mẹ đến vào sáng thứ Tư, chín tháng Mười Hai, trong phong bì màu ngà có con dấu sáp xanh thẫm hình cây sồi ba nhánh, và Evelyn Ashbourne không mở ngay.
Evelyn biết chữ trên phong bì. Nét nghiêng, thanh, đều, mỗi chữ hoa có một vòng nhỏ ở đầu, như người viết đã luyện mười nghìn lần. Mẹ Evelyn viết thư mỗi hai tuần, vào thứ Hai, và thư đến vào thứ Tư. Chưa bao giờ trễ. Chưa bao giờ sớm. Evelyn để lá thư dưới cuốn sổ bìa xanh trên bàn học ở phòng mười một, dãy nữ Khu Sồi, và đi ăn sáng.
Ở bàn Khu Sồi năm hai, Cordelia Marchmont đang kể chuyện với Philippa Lisle về kỳ nghỉ cuối năm ở Marchmont Hall, về một buổi khiêu vũ mà cả ba phải đến, về việc ai sẽ đi cùng ai. Beatrice ngồi cạnh Evelyn, rót trà cho cả hai mà không hỏi, vì Beatrice biết Evelyn uống trà không đường vào buổi sáng và một thìa mật vào buổi chiều.
Ở dãy bàn Khu Thông, bên kia lối đi rộng ba bước chân, Vale đang ngồi giữa Reed và Bell, cúi xuống một tờ giấy kẻ ô. Bell nói gì đó, tay cầm thìa như cầm loa. Reed cười. Vale không cười, nhưng ngẩng lên, và Evelyn thấy Vale nhìn về phía cửa nhà ăn, nơi Hannah Kemp vừa bước vào, và dịch sang bên một chút trên ghế dài để Hannah có chỗ.
Evelyn quay lại với chén trà.
Đó là điều Evelyn đã nghĩ suốt một tuần. Không phải Vale. Không hẳn. Những thứ Vale không biết.
Bắt đầu từ thứ Ba tuần trước, ở bàn sáu, khi Vale nói "trình tự nhà cậu" như nói về một cái bàn. Ở Thornwick, ở Marchmont Hall, ở bất cứ phòng khách nào mà Evelyn từng ngồi, không ai nói về trình tự của một gia đình khác như một trở ngại. Không ai nói thẳng. Người ta nói: một trình tự rất đáng chú ý. Người ta nói: có lẽ có những cách tiếp cận khác. Người ta nói những câu để người kia có chỗ lùi. Nói thẳng "trình tự nhà cậu" là một sự thất lễ, và ở Thornwick, một sự thất lễ không bao giờ là vô tình. Đó là cách người ta thử nhau.
Evelyn đã nghe câu ấy như một phép thử. Đã đáp lại như đáp một phép thử: lạnh, chính xác, không lùi.
Nhưng đến chiều thứ Sáu, ở Phòng Thực nghiệm số Một vắng người, khi Vale nhắm mắt, nói "mạnh", "yếu", và chấm hai mươi chấm phấn trắng lên mặt đá, Evelyn đã hiểu, chậm, như hiểu một con số sau khi đo xong, rằng Vale không thử ai cả. Vale nói "trình tự nhà cậu" vì đó là cái tên đúng nhất mà Vale biết cho thứ ấy. Vale không biết rằng có những cái tên khác. Không ai dạy.
Rồi Evelyn bắt đầu thấy những thứ khác.
Ở thư viện, tối Chủ nhật, Vale ngồi xuống chiếc ghế mà Beatrice đã đặt đôi găng tay lên. Ở mọi nơi Evelyn từng sống, đôi găng tay trên ghế có nghĩa là ghế ấy có người. Vale nhấc đôi găng lên, đặt sang bàn bên cạnh, cẩn thận, ngay ngắn, như đặt một món đồ của ai đó bỏ quên, rồi ngồi. Khi Beatrice quay lại với ba cuốn sách, Vale đứng dậy ngay, xin lỗi, trả ghế. Nhưng Evelyn thấy rõ trên mặt Vale: Vale xin lỗi vì Beatrice đứng đó, không phải vì đôi găng. Vale không biết đôi găng là một câu.
Ở bàn sáu, tối thứ Hai, Vale đưa tay định cầm hộp phấn bạc của Evelyn để xếp vào ngăn, khi Evelyn đang viết dòng thứ sáu. Một cử chỉ giúp đỡ. Ở Thornwick, không ai chạm vào hộp phấn của một người dựng phòng hộ khác, chưa bao giờ, vì phấn của mỗi nhà được nghiền theo công thức riêng, và hộp phấn là thứ người ta chỉ trao khi trao cả lòng tin. Evelyn đã nói "Đừng", sắc hơn mức cần thiết. Vale rụt tay lại, gật đầu, và không hỏi tại sao. Và Evelyn hiểu rằng Vale không hỏi không phải vì kiêu. Vì Vale nghĩ mình đã làm sai một điều mà ai cũng biết, và không muốn để lộ rằng mình không biết.
Và cách Vale xưng hô. Lần đầu ở bàn sáu, Vale gọi "Lady Evelyn". Đúng. Rồi, chỉ sau ba câu, chuyển sang "cậu", "tớ", như Reed, như Bell, như mọi học viên năm hai bình thường nói với nhau. Ở bất cứ phòng khách nào của Evelyn, đó là một sự thân mật mà người ta phải được mời. Evelyn đã đáp lại bằng "tôi". Giữ khoảng cách bằng một chữ. Vale không nhận ra khoảng cách ấy. Vẫn "tớ", vẫn "cậu", đều đều, không lấn tới, không lùi lại. Như một người không biết rằng có một cánh cửa ở đó.
Evelyn đã ghi những điều ấy vào trang cuối cuốn sổ bìa xanh, ở chỗ không ai xem. Bốn dòng. Rồi viết, ở dưới:
Không phải cẩu thả. Chưa ai dạy.
Rồi, sau một lúc, gạch dưới chữ "chưa".
Bởi vì Evelyn biết những người cẩu thả. Philippa Lisle biết mọi quy ước. Biết đôi găng tay trên ghế nghĩa là gì, biết hộp phấn là thứ không được chạm, biết khi nào "Lady" chuyển thành tên riêng và ai được phép chuyển. Philippa biết hết, và dùng những quy ước ấy như dùng một cây thước để gạch tên người khác khỏi danh sách nhóm ôn. Cordelia biết hết, và năm ngoái đã nói rằng ở nơi Vale ở, người ta không có sách. Evelyn đã ngồi cạnh Cordelia khi câu ấy được nói ra, và đã không nói gì.
Vale không biết gì cả, và chưa một lần dùng cái không biết ấy để làm ai đau. Ở bàn sáu, Vale đã viết bốn dòng về lỗi của mình mà không có dòng nào về lỗi của Evelyn. Ở bàn sáu, Vale đã đưa mười tám độ cho Evelyn và bảo đó là thước của Evelyn đo.
Thiếu vốn văn hóa không phải là thiếu phẩm chất. Evelyn không biết mình đã nghe câu ấy ở đâu. Có lẽ không nghe ở đâu cả. Có lẽ là tự nghĩ ra, giữa những chấm phấn trắng trên mặt đá, và câu ấy làm Evelyn khó chịu hơn bất cứ điều gì trong cả học kỳ, vì nếu nó đúng, thì một nửa những gì Evelyn đã nghĩ về Vale suốt năm nhất là sai.
Không phải sai về dữ kiện. Sai về cách đọc. Như đọc một dòng nước thẳng khi nó lệch bắc mười tám độ: mọi chấm phấn đều đúng chỗ, chỉ có cái thước đặt sai tâm.
Chiều thứ Tư, sau giờ Nguyên tố cơ sở của thầy Holt, Evelyn mở lá thư của mẹ ở bàn học, khi Beatrice đã đi thư viện.
Ba trang. Giấy ngà, mực xanh thẫm, nét nghiêng thanh.
Trang thứ nhất là về Thornwick. Cây sồi lớn ở sân trước đã được tỉa. Cha đi Westmere ba tuần về việc của hội đồng gia tộc, và gửi lời hỏi thăm. Martin viết thư về đều đặn, bận rộn với nhóm hỗ trợ khóa dưới và bài nghiên cứu năm mười một. Bà ngoại khỏe hơn mùa thu.
Trang thứ hai là về kỳ nghỉ cuối năm. Buổi gặp mặt ngày hai mươi sáu tháng Mười Hai ở Thornwick, như mọi năm. Danh sách khách mời, mẹ đã viết từng cái tên, kèm một dòng nhỏ sau mỗi tên, như mẹ vẫn làm: nhà Harcourt sẽ đến, cả Lucian, mẹ nghe nói Lucian đứng nhất khóa năm ngoái và nay ở đội đại diện, con nên chúc mừng; nhà Wycliffe sẽ đến, Beatrice ở lại Thornwick hai đêm nếu Beatrice muốn; nhà Marchmont sẽ đến; nhà Lisle được mời lần đầu, vì ông Lisle vừa vào hội đồng quản trị Quỹ Bảo trợ Phòng hộ, con hãy tử tế với Philippa.
Trang thứ ba là trang Evelyn đọc ba lần.
Martin có viết cho mẹ rằng con được ghép với một học viên năm hai trong bài thực hành phòng hộ, một người thức tỉnh mới, không gia đình phép thuật, và rằng kết quả rất tốt, Tiến sĩ Shaw ghi tên cả hai trong biên bản. Mẹ mừng cho con. Mẹ biết con luôn làm tốt phần việc của mình, với bất cứ ai.
Mẹ không bảo con tránh ai, Evelyn. Con biết mẹ không bao giờ làm thế. Mẹ chỉ nhắc con điều mà con đã biết: ở trường, người ta không chỉ nhìn con làm gì, mà nhìn con đứng cạnh ai. Một bài thực hành là một bài thực hành. Một tình bạn là một lời tuyên bố. Những người mà con kết giao ở tuổi mười ba sẽ là những người đứng cạnh con ở tuổi ba mươi, và ở tuổi ba mươi, người ta sẽ hỏi con đã chọn họ vì sao.
Mẹ tin con sẽ chọn khôn ngoan. Mẹ chỉ mong con chọn mà biết mình đang chọn.
Thương con, Mẹ.
Evelyn đặt lá thư xuống bàn.
Không có câu nào trong lá thư là sai. Đó là điều làm Evelyn ngồi yên rất lâu. Mẹ không bảo tránh Vale. Mẹ không nhắc tên Vale. Mẹ không nói một lời nào về cô nhi viện, về Phàm Giới, về việc Vale không có sách. Mẹ chỉ đặt Vale vào một câu, một học viên năm hai, một người thức tỉnh mới, không gia đình phép thuật, và đặt câu ấy ở trang thứ ba, sau trang về nhà Harcourt và nhà Lisle. Như xếp khách vào bàn tiệc. Mỗi người một chỗ. Không ai bị đuổi. Chỉ là có những chỗ gần lò sưởi, và có những chỗ gần cửa.
Và mẹ nói đúng về một điều. Người ta nhìn. Evelyn biết người ta nhìn. Cordelia đã nhìn, ở bàn ăn tối thứ Ba, khi biên bản bàn sáu được dán lên bảng tin Tháp Bắc.
Tối thứ Ba hôm ấy, ở bàn ăn tối Khu Sồi năm hai, Cordelia đã đặt dĩa xuống và nói, đủ to cho nửa bàn nghe:
— Evelyn, tớ đọc biên bản bàn sáu rồi. Đọc dòng: A. Vale. Cordelia mỉm cười, dịu dàng. Tớ không biết một sơ đồ Ashbourne lại cần người đếm nhịp đứng bên cạnh. Ở nhà tớ, người ta vẫn bảo phòng hộ của Thornwick tự đứng được.
Mấy người ở nửa bàn ấy cười. Không to. Đủ.
Philippa Lisle thêm, nhẹ như thêm đường vào trà:
— Có lẽ ở cô nhi viện người ta dạy đếm. Có ích cho bóng ném. Philippa liếc sang dãy bàn Khu Thông. Và cho thống kê.
Evelyn nghe hai câu ấy. Nghe tiếng cười. Thấy Beatrice, bên cạnh, đặt chén trà xuống, chậm, và không nói gì, chờ.
Evelyn biết câu nào là câu đúng. Biết rõ như biết tổng góc trong của một lục giác. Câu đúng là: "Không có mười tám độ thì sơ đồ của tớ đã vỡ lần thứ hai." Câu đúng là: "Lần thứ nhất vỡ vì tớ không nghe." Câu đúng là: "Vale đọc được dòng nước mà cả bàn này không ai đọc được, và cậu không biết điều ấy vì cậu không ở đó."
Những nét phấn bạc khi đứng riêng chỉ là đường thẳng và góc nối. Khi được giữ đúng trật tự trong ý thức của người thi triển, chúng mới có khả năng ngăn một dòng nguyên tố thực. Adrian chưa quen với điều ấy: bản vẽ trên bàn vẫn nằm đó sau giờ học, vô dụng như bản đồ của một con đường không ai chịu bước đi. Pháp thuật không nằm hoàn toàn ở ký hiệu, cũng không nằm hoàn toàn trong ý muốn.
Evelyn nói:
— Biên bản ghi đúng.
Ba chữ. Rồi cầm dĩa lên.
Cordelia nhìn Evelyn một lúc, như chờ thêm. Không có thêm. Cordelia nhún vai, quay sang Philippa, nói về buổi khiêu vũ ở Marchmont Hall.
Biên bản ghi đúng. Đó không phải là nói dối. Đó cũng không phải là bênh vực. Đó là thứ mà ở Thornwick người ta gọi là một câu có chỗ lùi: người nghe có thể hiểu nó là "đúng, tôi cần người đếm nhịp", hoặc "đúng, Vale đáng được ghi tên", tùy theo mình muốn nghe gì. Mẹ đã dạy Evelyn những câu như thế từ năm Evelyn sáu tuổi. Để giảm xung đột. Để không ai bị dồn vào góc.
Lần đầu tiên, Evelyn dùng một câu như thế, và cảm thấy người bị dồn vào góc là chính mình.
Ở dãy bàn Khu Thông, bên kia lối đi, Vale không nghe được gì. Quá xa. Vale đang cúi xuống tờ giấy kẻ ô của Bell. Evelyn đã không nhìn sang.
Tối thứ Tư, sau khi đọc thư, Evelyn ngồi ở bàn học đến chín giờ, khi Beatrice về từ thư viện.
Beatrice treo áo khoác lên móc. Đặt ba cuốn sách lên bàn mình. Nhìn lá thư trên bàn Evelyn, ba trang giấy ngà, con dấu sáp xanh thẫm đã vỡ làm đôi. Nhìn Evelyn. Không hỏi.
Beatrice Wycliffe là bạn của Evelyn từ năm sáu tuổi, từ một mùa hè ở Thornwick khi hai gia đình đi dạo trong vườn hồng và hai đứa con gái bị để lại với một bà vú già, và đã cùng nhau trốn vào nhà kính trồng cam. Beatrice biết khi nào Evelyn muốn nói và khi nào không. Beatrice biết cả khi nào Evelyn muốn nói mà không nói được.
— Mẹ cậu khỏe không? Beatrice hỏi. Ngồi xuống giường mình, cởi giày.
— Khỏe. Evelyn gấp lá thư lại. Mời cậu ở lại Thornwick hai đêm sau ngày hai mươi sáu.
— Tớ sẽ ở.
— Mẹ mời cả nhà Lisle. Lần đầu.
Beatrice dừng tay ở chiếc giày thứ hai.
— Ông Lisle vào hội đồng Quỹ Bảo trợ Phòng hộ, Beatrice nói. Bố tớ có nhắc. Beatrice đặt chiếc giày xuống sàn, ngay ngắn, cạnh chiếc kia. Còn gì nữa không?
Evelyn nhìn Beatrice.
Có rất nhiều thứ nữa. Trang thứ ba. Một bài thực hành là một bài thực hành, một tình bạn là một lời tuyên bố. Câu "biên bản ghi đúng" ở bàn ăn tối thứ Ba. Bốn dòng ở trang cuối sổ bìa xanh. Chữ "chưa" gạch dưới. Mười tám độ.
— Cậu nghĩ sao? Evelyn hỏi. Không nói về cái gì. Không cần.
Beatrice nhìn Evelyn rất lâu. Rồi đứng dậy, đi đến kệ sách nhỏ cạnh cửa sổ, nơi hai người để chung những cuốn sổ từ năm nhất. Rút ra một cuốn bìa vải nâu. Không phải của Beatrice. Bản chép tay Sổ sai năm nhất mà Beatrice đã chép lại cho mình hồi tháng Hai, sau Ngày Mở Sổ, vì Beatrice chép lại mọi thứ.
Beatrice mở đến trang hai mươi chín. Đặt lên bàn Evelyn.
Mục của Adrian Vale. Và ở lề, hai dòng mà Evelyn nhớ từng chữ.
Nên rút gọn. B. W. Không nên. E. A.
— Năm ngoái, Beatrice nói, tớ viết là nên rút gọn. Vì tớ nghĩ một mục dài như thế làm người viết nó trông yếu. Cậu viết là không nên. Cậu không giải thích. Beatrice đặt ngón tay lên dòng chữ của Evelyn. Cậu đúng. Tớ đã nghĩ về điều ấy suốt mùa hè. Mục ấy không làm Vale trông yếu. Nó làm Vale trông thật.
Evelyn không nói gì.
— Lần này, Beatrice nói, tớ không viết gì bên cạnh. Beatrice gấp cuốn sổ lại, nhưng để nó trên bàn Evelyn. Không phải vì tớ không có ý kiến. Vì đây không phải là chỗ để tớ viết. Đây là chỗ của cậu.
— Bea.
— Dù cậu chọn thế nào, tớ vẫn ở Thornwick hai đêm sau ngày hai mươi sáu. Beatrice quay về giường mình. Và tớ vẫn rót trà cho cậu không đường buổi sáng. Thế thôi.
Beatrice tắt đèn bên giường mình. Để đèn bàn của Evelyn sáng.
Evelyn ngồi trong vòng sáng ấy rất lâu, nhìn cuốn sổ bìa vải nâu, không mở lại.
Thư trả lời mẹ, Evelyn viết tối thứ Năm, mười tháng Mười Hai.
Ba trang, như mẹ. Trang thứ nhất về học phần, về lớp của thầy Holt, về cuốn sổ sơ đồ đã gần hết giấy. Trang thứ hai về kỳ nghỉ: con sẽ chúc mừng Lucian; con sẽ tử tế với Philippa; Beatrice sẽ ở lại hai đêm.
Trang thứ ba Evelyn viết bốn lần.
Lần thứ nhất là một bản cáo trạng: Vale không phải là một học viên năm hai, một người thức tỉnh mới, không gia đình phép thuật; Vale có tên, và đọc được dòng nước. Evelyn xé tờ ấy ra. Không phải vì sai. Vì mẹ sẽ đọc nó như đọc một lời tuyên bố, và trả lời bằng một buổi gặp mặt được sắp xếp kín, như mẹ vẫn trả lời mọi lời tuyên bố.
Lần thứ hai là một câu có chỗ lùi. Evelyn xé tờ ấy ra nhanh hơn.
Lần thứ ba Evelyn không viết được gì.
Lần thứ tư, Evelyn viết:
Mẹ, Con đã đọc trang thứ ba. Con hiểu mẹ muốn con chọn mà biết mình đang chọn. Con chưa chọn. Khi nào con chọn, con sẽ tự nói với mẹ, không để Martin viết thay con. Biên bản bàn sáu ghi đúng. Thiết kế là của con. Mười tám độ là của Vale. Không có mười tám độ thì thiết kế của con đã vỡ hai lần. Con thương mẹ. Evelyn.
Evelyn đọc lại. Không gạch gì. Rồi gấp làm ba, cho vào phong bì, đóng dấu sáp xanh thẫm hình cây sồi ba nhánh, con dấu nhỏ của riêng Evelyn mà mẹ đã tặng năm Evelyn mười tuổi.
Sáng thứ Sáu, ở hộp thư gỗ sồi trong tiền sảnh Khu Sồi, Evelyn đang cầm phong bì trên miệng khe thì Martin bước ra từ phòng quản lý ký túc ở cuối tiền sảnh, huy hiệu khiên bạc chữ H trên ngực áo, một chồng hồ sơ của nhóm hỗ trợ khóa dưới dưới cánh tay. Trưởng nhóm hỗ trợ khóa dưới đến Khu Sồi mỗi sáng thứ Sáu, để nhận những tờ phản ánh trong tuần. Martin dừng lại. Nhìn phong bì. Nhận ra chữ của em gái và tên người nhận.
— Gửi mẹ à?
— Vâng.
Martin im lặng một giây.
— Anh có viết cho mẹ về bàn sáu, Martin nói. Biên bản ghi tốt. Anh nghĩ mẹ sẽ muốn biết.
— Em biết, Evelyn nói. Thả phong bì vào khe. Nghe nó rơi xuống đáy hộp. Lần sau, anh hỏi em trước.
Martin nhìn Evelyn. Lâu hơn Martin vẫn nhìn em gái. Có gì đó trong câu ấy mà Martin nhận ra, như nhận ra một giọng nói ở hành lang, mà không nhớ mình đã nghe ở đâu.
— Ghi nhận, Martin nói.
Rồi đi tiếp, qua tiền sảnh, ra cửa, về phía những tòa nhà của khóa trên.
Đó không phải là bênh vực ai trước cả bàn ăn. Không phải là đứng cạnh ai ở hành lang. Cordelia vẫn sẽ nói những câu như câu tối thứ Ba, và Evelyn vẫn chưa biết mình sẽ đáp lại thế nào. Nhưng đó là một câu không có chỗ lùi, viết cho một người mà Evelyn chưa từng viết một câu như thế.
Chiều thứ Sáu, mười một tháng Mười Hai, danh sách đội đại diện năm hai cho vòng thi ngày mai được dán lên bảng tin ở tiền sảnh Tháp Bắc. Năm cái tên. Trưởng nhóm: C. Marchmont. Đo: L. Harcourt. Lý giải: B. Wycliffe. Ghi chép: E. Finch. Dự bị: A. Vale.
Evelyn đi ngang tiền sảnh lúc bốn giờ, cùng Cordelia và Philippa, trên đường đến Hội quán. Cordelia dừng lại, đọc tên mình ở dòng đầu, mỉm cười. Beatrice đã đọc từ trưa.
Vale đứng ở đầu kia bảng tin, một mình, đọc danh sách. Không phải đọc tên mình. Đọc lịch ở dưới: Vòng thứ nhất, Phòng đo số Hai, chín giờ sáng thứ Bảy. Đối thủ: đội năm ba, đội năm bốn. Rồi lấy sổ bìa vải ra, chép lại. Ngày, giờ, phòng.
Cordelia liếc sang Vale. Rồi liếc Evelyn. Không nói gì lần này. Có lẽ đang chờ Evelyn nói.
Evelyn không nói gì.
Ở Thornwick, có một câu mà người ta nói với một người sắp thi đấu, khi đi ngang qua: chúc một ngày tốt. Không phải chúc may mắn, vì may mắn là của người không chuẩn bị. Chúc một ngày tốt. Ba chữ. Một câu có chỗ lùi hoàn hảo: ai nghe cũng hiểu là lịch sự, không ai hiểu là tuyên bố.
Evelyn đã có câu ấy trong miệng. Đã đi đến ngang chỗ Vale đứng.
Rồi nhận ra rằng Vale sẽ không hiểu nó là lịch sự. Vale không biết câu ấy là một quy ước. Vale sẽ hiểu nó đúng như nghĩa của nó: có người muốn mình có một ngày tốt. Và điều ấy, chứ không phải Cordelia, mới làm Evelyn không nói được.
Evelyn đi qua. Ra khỏi tiền sảnh. Xuống ba bậc đá. Cordelia và Philippa ở bên cạnh, nói về đôi găng tay mới của Philippa.
Đêm ấy, ở trang cuối cuốn sổ bìa xanh, dưới bốn dòng và chữ "chưa" gạch dưới, Evelyn viết thêm một dòng nhỏ:
Thứ Sáu. Không nói. Không phải vì Cordelia.
Rồi, rất lâu sau, khi đèn bàn đã gần cạn dầu, viết thêm:
Vì nó sẽ không phải là quy ước.