Chương 167. Chuong 167

Chương 167 — Rowan ở Wrenfold

Đoàn kịch Bell đến Wrenfold lúc hai giờ chiều thứ Bảy 12 tháng Chín, trên hai chiếc xe ngựa sơn đỏ và một chiếc xe tải Morris cũ chở phông cảnh, và dừng lại ở bãi cỏ trước quán Con Cú Xám như dừng ở mọi làng trên đường lưu diễn mùa thu: không báo trước, rồi báo bằng tất cả mọi thứ cùng lúc.

Adrian nghe thấy trước khi thấy. Từ sân sau cô nhi viện, nơi đang chẻ củi cho mùa đông, Adrian nghe tiếng kèn đồng, tiếng trống con, và một giọng quen, cao, nhanh, vang qua hai dãy nhà:

— Và đây, thưa quý vị, từ Cornhollow, qua Stonebarrow, qua mười một hạt phía bắc và một hạt phía nam mà không ai nhớ tên, đoàn kịch Bell, với vở "Ông bá tước mất mũ", phiên bản mùa thu, có thêm một con ngỗng!

Adrian đặt rìu xuống.

Rowan đứng trên nóc xe ngựa thứ nhất, một tay vịn cột phông, một tay cầm cái loa bằng tôn, tóc đỏ quăn rối tung trong gió, mặt tàn nhang đỏ hơn vì nắng tháng Chín. Áo gi lê thêu, quần ống túm, ủng. Nhìn xuống đám trẻ con đang chạy ra từ các ngõ. Rồi nhìn thấy Adrian ở đầu ngõ cô nhi viện.

Rowan dừng giữa câu. Hạ loa xuống. Một nhịp.

Rồi giơ loa lên lại:

— Và có một khán giả đặc biệt, thưa quý vị! Một người mà tôi sẽ không nêu tên vì người ấy sẽ không thích! Một người đã đo được độ sâu của cái ao làng này bằng một sợi dây và một hòn sỏi năm mười hai tuổi, theo lời kể của một người bạn đáng tin cậy tên là Thomas! Vở diễn bắt đầu lúc sáu giờ! Vé một xu! Trẻ em cô nhi viện miễn phí!

Margaret, đứng ở cửa bếp sau lưng Adrian, nói:

— Bạn con.

— Vâng.

— Ồn.

— Vâng.

Margaret nhìn Rowan trên nóc xe ngựa thêm một lúc.

— Mời vào ăn tối, Margaret nói. Sau vở diễn.

*

Rowan không đợi đến sau vở diễn.

Ba giờ, Rowan đã ngồi ở bàn bếp cô nhi viện, trước một ly sữa và một lát bánh mì phết mỡ, chân gác lên thanh ngang của ghế, nói với Alice về cách đóng một cánh cửa sập trên sân khấu cho con ngỗng chui lên. Alice nghe, gật, vẽ ngay lên mặt sau một tờ giấy gói. Nell, mười tuổi, ngồi sát bên Rowan trên ghế dài, không ai bảo, hai tay chống cằm, nhìn lên tóc đỏ của Rowan như nhìn một ngọn lửa. Joe đứng ở cửa, tay cầm hòn sỏi trắng thứ ba, đợi đến lượt hỏi Rowan có biết cách làm cho ngỗng đếm được không.

Adrian ngồi đối diện. Không nói nhiều. Nhìn.

Rowan nói với Alice. Nói với Nell. Nói với Joe. Nói với Margaret khi Margaret đi qua, một câu khen bánh mì làm Margaret dừng lại nửa giây, điều mà Adrian chưa từng thấy ai làm được. Nhưng cứ mỗi vài câu, Rowan lại liếc sang Adrian. Một cái liếc ngắn, nhanh, như người làm báo liếc vào bản thảo để kiểm một con số.

Đến khi Alice đã có bản vẽ cửa sập, Joe đã được hứa sẽ được đứng sau cánh gà xem con ngỗng, và Nell đã gục đầu ngủ trên bàn cạnh khuỷu tay Rowan, Rowan nói, không nhìn Adrian:

— Cậu khác.

— Khác thế nào?

— Chưa biết. Rowan kéo cái chăn len trên lưng ghế, đắp lên vai Nell, cẩn thận. Đang tìm chữ. Rowan đứng dậy. Đi dạo không? Tớ cần đi trước giờ diễn. Bố tớ bảo diễn viên cần đi bộ để chân nhớ là chân.

*

Hai người đi ra cái ao làng.

Cái ao Adrian đo độ sâu năm mười hai tuổi bằng một sợi dây và một hòn sỏi. Thomas đã kể chuyện ấy cho cả Khu Thông nghe vào tuần đầu năm nhất, và Rowan đã nhớ. Ba thước bốn tấc ở chỗ sâu nhất. Mặt ao tháng Chín phẳng, có lá du vàng trôi. Không có lá nào trôi về phía tây. Adrian đã nhìn.

Rowan ngồi xuống trên bờ đá, chân thả xuống gần mặt nước.

— Tin Khu Thông sẽ không đăng chuyện Harrowdene, Rowan nói.

Adrian không ngồi xuống. Đứng.

— Cậu biết?

— Tớ biết một nửa. Rowan nhìn mặt ao. Tớ biết có một nhà nguyện ở Hethby. Tớ biết có chín mươi người ngồi trong nhà nguyện ấy chiều Chủ nhật 16 tháng Tám. Tớ biết trong chín mươi người ấy có bà Ottery, người bán hạt ở Hội Chợ Hạt Ngủ, bà Ottery có cháu gái làm ở bưu điện Stonebarrow, cháu gái bà Ottery có bạn trai làm ở Tin Aldermoor. Tớ biết từ thứ Năm tuần trước có một tin vắn ở trang tám Tin Aldermoor: "Lời đồn ở Thornwick về một cây cầu và một người đo." Hai mươi dòng. Không tên. Có chữ "người đo".

Adrian không nói gì.

— Tớ biết người đo là ai, Rowan nói. Vì tớ biết ai được mời đến Thornwick tháng Tám để đo. Vì Thomas đã viết thư cho tớ hỏi tớ có biết cách nào để một tin đồn ngừng lan không. Rowan ngẩng lên. Thomas không nói gì về Harrowdene. Thomas chỉ hỏi về tin đồn. Nhưng Thomas không bao giờ hỏi tớ về tin đồn. Thomas hỏi tớ về số liệu. Nên tớ biết.

— Cậu có viết thư hỏi tớ không?

— Không. Rowan nói. Tớ quyết định đợi đến khi gặp. Để xem mặt cậu khi tớ nói.

— Mặt tớ thế nào?

Rowan nhìn Adrian. Lâu. Một cái nhìn không phải liếc nữa.

— Đấy, Rowan nói. Cái đấy là khác. Năm năm trời, khi tớ nói một điều cậu không muốn nghe, cậu nhìn đi chỗ khác và đếm cái gì đó. Bây giờ cậu nhìn tớ.

*

Adrian ngồi xuống bờ đá. Cạnh Rowan. Không gần quá.

— Tin Aldermoor đăng rồi, Adrian nói. Tin Khu Thông không đăng thì có gì khác?

— Khác nhiều. Rowan nói. Tin Aldermoor đăng một lời đồn. Hai mươi dòng ở trang tám, giữa quảng cáo thuốc mọc tóc và kết quả đua chổi hạt Fellgate. Không ai đọc trang tám trừ người bán thuốc mọc tóc. Nếu Tin Khu Thông đăng, thì là trường đăng. Là tờ báo của học viên, ở Highcombe, nơi người đo học. Là lời đồn có địa chỉ. Rowan dừng. Một lời đồn có địa chỉ thì không còn là lời đồn. Thì là tin. Và người ta sẽ đến địa chỉ ấy để hỏi.

— Cậu đã nghĩ về cái này.

— Từ thứ Năm. Rowan nhặt một hòn sỏi, ném xuống ao. Một vòng sóng. Tớ làm báo từ năm nhất. Tớ học được một điều: tin đúng chưa chắc là tin nên đăng. Bà tớ dạy tớ cái đó trước. Ở Cornhollow, ai cũng nghĩ nhà tớ là nhà phù thủy thường. Bà tớ một trăm bốn mươi tuổi, và chưa bao giờ đăng cái gì, nhưng biết mọi thứ. Bà tớ nói: biết mà không nói không phải là giấu. Biết mà nói không đúng lúc mới là phá.

— Bà cậu nói đúng.

— Bà tớ nói nhiều thứ đúng. Rowan nói. Và cũng nhiều thứ sai. Nhưng câu này đúng. Rowan dừng. Tớ sẽ không đăng. Tớ sẽ đăng nếu cậu muốn. Nếu có một ngày cậu muốn người ta biết, cậu nói với tớ, tớ sẽ viết, và tớ sẽ viết đúng. Không có "người đo" ở trang tám. Có tên cậu ở trang một, với đủ số liệu, mà Thomas kiểm.

— Tớ không muốn.

— Tớ biết. Rowan cười. Nên tớ không đăng.

*

Một lúc không ai nói gì.

Một con vịt trời bơi ra từ đám sậy phía đông ao, nhìn hai người, quyết định hai người không có bánh mì, bơi lại vào sậy.

— Tớ hỏi một câu được không, Rowan nói. Không phải câu của báo.

— Được.

— Cậu có sợ không?

Adrian nhìn mặt ao.

Câu hỏi ấy lần thứ ba trong một tháng. Margaret hỏi. Peter hỏi. Bây giờ Rowan. Ba người khác nhau, ba cách hỏi khác nhau. Margaret hỏi như hỏi một vết thương. Peter hỏi như hỏi một việc mình cũng sắp phải làm. Rowan hỏi như hỏi một người bạn mình đã quen nghe nói về mọi thứ trừ chính mình.

— Có, Adrian nói.

— Nhiều không?

— Nhiều. Adrian dừng. Không phải lúc ấy. Lúc ấy tớ đếm. Đếm thì không có chỗ cho sợ. Sợ là trước. Bốn tháng trước. Và sau. Đêm đầu tiên về Wrenfold, tớ ngồi ở bậc cầu thang đến ba giờ sáng và tay tớ run. Không phải tay bỏng. Tay kia.

Rowan không nói gì.

— Cậu có sợ không? Adrian hỏi.

Rowan nhìn lên. Ngạc nhiên. Adrian thấy ngạc nhiên trên mặt Rowan, và nhận ra Adrian chưa bao giờ hỏi Rowan câu ấy. Sáu năm. Rowan luôn hỏi. Rowan luôn kể. Adrian chưa bao giờ hỏi.

— Sợ gì?

— Bất cứ gì.

Rowan im lặng lâu. Lâu hơn Adrian từng thấy Rowan im lặng. Gió thổi qua ao, làm mặt nước gợn.

— Sân khấu, Rowan nói. Cuối cùng. Rất khẽ, không phải giọng bình luận đua ngựa. Mỗi lần trước khi lên sân khấu. Mười một năm. Từ năm tớ sáu tuổi và đóng con chuột trong vở "Cái bánh pudding biết nói". Mỗi lần. Tay tớ lạnh. Bụng tớ thắt. Tớ nghĩ: lần này tớ sẽ quên lời. Lần này tớ sẽ đứng đó và không có gì trong đầu và mọi người sẽ nhìn. Rowan dừng. Tớ chưa bao giờ quên lời. Mười một năm. Nhưng lần nào cũng sợ.

— Vậy sao cậu vẫn lên?

— Vì bố tớ bảo: sợ là cái giá của vé. Người ta trả một xu để xem mình. Mình trả bằng sợ. Rowan cười, nhưng không cười to. Và vì khi lên rồi thì không còn sợ. Như cậu nói. Đếm thì không có chỗ cho sợ. Trên sân khấu tớ đếm nhịp. Bố tớ dạy tớ đếm nhịp từ năm sáu tuổi. Mỗi câu thoại có nhịp. Mỗi bước chân có nhịp. Tớ không nghĩ về mọi người đang nhìn. Tớ nghĩ: nhịp ba, bước. Nhịp năm, quay. Nhịp bảy, câu.

— Cậu đếm.

— Tớ đếm. Rowan nói. Cậu tưởng chỉ có cậu đếm à?

Adrian nhìn Rowan. Rồi, lần thứ hai trong một tháng, cười thành tiếng. Ngắn. Bất ngờ.

Rowan nhìn Adrian cười, và nói, giọng bình luận đua ngựa trở lại:

— Và đây, thưa quý vị, một sự kiện chưa từng có trong lịch sử ao làng Wrenfold! Người đo cười! Ghi lại! Ghi lại!

Con vịt trời lại bơi ra khỏi sậy, nhìn, rồi lại bơi vào.

Khi tiếng cười đã tan, Rowan nhặt thêm một hòn sỏi, không ném, chỉ lăn trong tay.

— Câu thứ hai không phải của báo, Rowan nói. Cậu có thể không trả lời.

— Hỏi đi.

— Evelyn.

Adrian không nói gì.

— Tớ không hỏi chuyện gì đã xảy ra ở Thornwick, Rowan nói. Tớ không cần biết. Tớ hỏi vì tớ đã đứng ở hàng ảnh khóa sáu năm, và năm nào tớ cũng thấy cùng một thứ. Evelyn ở đầu trái. Một mình. Một chỗ trống bên cạnh. Năm nào cũng có một người thợ ảnh bảo Evelyn dịch vào, và năm nào Evelyn cũng không dịch. Tớ đã nghĩ đó là cao ngạo. Nhà Ashbourne. Thuần chủng. Đứng một mình vì không ai đủ để đứng cạnh. Rowan dừng. Năm ngoái, tớ nhìn kỹ hơn. Vì tớ học xác minh, và người xác minh thì phải nhìn kỹ. Tớ thấy tay trái của Evelyn. Ngón trỏ. Co lại.

Adrian nhìn Rowan.

— Cậu cũng thấy, Rowan nói. Tớ biết cậu thấy. Vì cậu là người duy nhất ở Highcombe nhìn thứ ấy mà không viết nó thành tin. Rowan đặt hòn sỏi xuống bờ đá. Tớ chỉ muốn nói: nếu năm nay chỗ trống ấy có người, thì tớ sẽ không chụp lại cảnh ấy để đăng. Tớ sẽ đứng ở chỗ của tớ. Cách hai người. Và đếm nhịp.

— Chưa có gì để chụp, Adrian nói.

— Tớ biết. Rowan nói. Tớ nói chữ "nếu".

Adrian nhìn mặt ao lâu. Chiếc lá du vàng ở giữa ao trôi rất chậm về phía bờ đông, theo gió.

— Có cái chưa kể được, Adrian nói. Không phải về Evelyn. Về tớ. Evelyn biết là có. Evelyn bảo không đủ cho mãi mãi.

Rowan gật đầu chậm.

— Evelyn nói đúng, Rowan nói. Rồi, sau một lúc: Bà tớ sẽ thích Evelyn. Bà tớ thích người nói đúng mà khó nghe.

*

Vở diễn bắt đầu lúc sáu giờ, trên bãi cỏ trước quán Con Cú Xám, với một phông cảnh vẽ lâu đài, một cái mũ bá tước bằng dạ đỏ to gấp đôi đầu người, và một con ngỗng thật tên là Horatio, đã được huấn luyện để kêu ba tiếng khi bá tước hỏi "Ai đã lấy mũ của ta?"

Cả làng Wrenfold đến. Ông Hobbs với tẩu không châm. Bà Tuttle. Ông Brindle, đứng cạnh Alice, xem cái cửa sập Alice vẽ được dựng thử bằng hai tấm ván. Margaret ngồi ở hàng ghế dài thứ nhất, lưng thẳng, tay đặt trên đầu gối, với Nell bên trái và Joe bên phải. Adrian đứng ở cuối bãi cỏ, cạnh gốc du.

Rowan đóng người hầu của bá tước. Vai phụ. Bảy câu thoại. Một màn ngã.

Adrian nhìn Rowan đứng sau cánh gà, lúc năm giờ năm mươi tám, trước khi lên. Từ cuối bãi cỏ, Adrian thấy được. Rowan đứng thẳng, hai tay buông, mắt nhắm. Ngón tay trái gõ nhẹ vào đùi. Một, hai, ba. Một, hai, ba.

Rồi Rowan mở mắt và bước ra.

Bảy câu thoại. Không quên câu nào. Màn ngã làm cả làng cười. Horatio kêu ba tiếng đúng lúc. Margaret không cười, nhưng khóe miệng Margaret có một nét gì đó, nhỏ, mỏng, như vết gấp trên giấy, và Adrian nghĩ, lần thứ ba trong một tháng, rằng có nhiều người cười theo cách ấy hơn Adrian từng biết.

*

Sau màn chào, khi khán giả đã tản về các ngõ, ông Brindle ở lại với Alice bên hai tấm ván cửa sập, gõ thử bằng đốt ngón tay, nói rằng bản lề phải đặt lệch vào trong hai phân thì con ngỗng mới không kẹt chân. Alice sửa ngay trên tờ giấy gói, bằng bút chì đã gần hết. Bố của Rowan, một người to lớn còn mặc nguyên áo choàng bá tước, cúi xuống xem bản vẽ, rồi hỏi Alice có muốn đi theo đoàn một mùa hè làm thợ sân khấu không. Alice nói: "Không. Cháu có nhà kính." Và không giải thích thêm.

Rowan ăn tối ở bàn bếp cô nhi viện lúc chín giờ, mặt còn phấn trắng ở chân tóc, và nói chuyện với Alice về cửa sập, với Joe về Horatio, với Margaret về bánh mì. Khi đi, ở cổng, Rowan đưa cho Adrian một tờ giấy gấp tư.

— Tin vắn trang tám Tin Aldermoor, Rowan nói. Tớ cắt ra. Để cậu biết người ta đang nói gì. Biết thì không sợ bằng không biết.

Adrian mở ra dưới ánh đèn dầu ở cổng.

Hai mươi dòng. Chữ in nhỏ. "Lời đồn ở Thornwick về một cây cầu và một người đo." Ở dòng mười chín: "Một nguồn tin nói người đo là một học viên Highcombe. Tin Aldermoor chưa xác minh được."

Adrian gấp lại. Cất vào túi áo.

— Cảm ơn.

— Không có gì. Rowan đội mũ lên. Mũ dạ xám, lông chim gãy, cái mũ Rowan đội từ năm nhất. Gặp ở Highcombe. Năm bảy. Năm cuối. Rowan dừng ở cổng. Tớ sẽ đứng cạnh cậu trong ảnh khóa. Như mọi năm. Trừ khi có người khác muốn đứng ở chỗ ấy.

Adrian nhìn Rowan.

— Chỉ là nói vậy, Rowan nói. Và cười, và đi, về phía bãi cỏ nơi hai chiếc xe ngựa sơn đỏ đang được thắng lại cho chuyến đi đêm đến Kelbrook.

*

Mười một giờ đêm, Adrian ngồi ở bàn viết dưới cửa sổ phòng áp mái, đèn dầu vặn nhỏ, cái đĩa sứ có mười một hạt Lammas bên cạnh. Một mầm. Mười hạt chưa động. Rễ của cái mầm thứ nhất đã dài ba li, và vẫn chỉ về phía tây, dù chiều nay Alice đã xoay đĩa thêm một lần nữa để thử, ghi vào sổ nhà kính nhỏ của Alice bằng chữ in hoa: "XOAY 90°, 3 GIỜ CHIỀU. ĐẾN 9 GIỜ TỐI ĐÃ CONG LẠI."

Adrian mở mẩu báo Rowan đưa, vuốt phẳng trên bàn, đọc lại hai mươi dòng. Rồi gấp lại, kẹp vào trang cuối cuốn sổ xám, chỗ để những thứ không phải số liệu.

Rồi mở cuốn sổ xám ở trang hai cột.

Dòng 21, cột "Đã biết": "12/9. Rowan sợ sân khấu, mười một năm. Lần nào cũng lên. Lần nào cũng đếm nhịp. Không phải chỉ có người đo đếm."

Adrian nhìn dòng ấy. Rồi viết thêm, nhỏ hơn, ở dưới:

"Sáu năm. Chưa bao giờ hỏi lại. Sửa: hỏi lại."

Adrian đặt bút xuống. Ngoài cửa sổ, ở phía bãi cỏ trước quán Con Cú Xám, hai chiếc xe ngựa đã đi. Chỉ còn vết bánh xe trên cỏ ướt sương, và ở góc bãi, một cái lông ngỗng trắng, Horatio để lại, mà sáng mai Joe sẽ tìm thấy và giữ, cùng ba hòn sỏi trắng, trong cái hộp thiếc đựng kẹo cũ dưới gầm giường.

Adrian tắt đèn.

Đêm ấy Adrian không ngồi ở bậc cầu thang. Đêm ấy Adrian ngủ, từ mười một giờ rưỡi đến sáu giờ sáng, không mơ gì, và khi dậy, việc đầu tiên là nhìn cái đĩa sứ trên bậu cửa sổ. Rễ đã dài thêm một li. Vẫn chỉ về phía tây.