Chương 59. Chuong 059 Nam ba

Chương 59: Năm ba
Lịch học năm ba dán ở Tháp Bắc vào sáng thứ Năm mùng sáu tháng Mười, trước giờ khai giảng, và Thomas chép nó vào một chỗ duy nhất: mặt trong nắp chiếc hộp bút hồ đào của Adrian, bằng bút chì, chữ nhỏ đến mức phải nghiêng hộp dưới đèn mới đọc được.
Các tên học phần trên tờ lịch bắt đầu chồng lên nhau như những nhánh của cùng một bản đồ: phép đo nối sang cấu trúc phòng hộ, cấu trúc nối sang vật liệu, vật liệu lại kéo người học trở về những giới hạn của nguyên tố. Adrian chợt thấy chín nguyên tố không chỉ là chín ô trên phiếu nhập học. Chúng có thể tác động lẫn nhau theo những cách một bài học riêng rẽ không giải thích được; và mỗi câu trả lời mới có thể sinh thêm một câu hỏi.
— Cậu chép vào hộp của tớ, Adrian nói.
— Hộp của cậu có chỗ, Thomas nói. Hộp của tớ hết chỗ rồi. Với lại Alice khoét mặt trong nắp phẳng quá, không viết vào thì phí.
Adrian nghĩ Alice sẽ không đồng ý với điều ấy, và quyết định không kể cho Alice.
Ba học phần mới. Nguyên tố tổ hợp, thầy Holt, sáng thứ Hai và thứ Năm, Phòng đo số Ba. Phù văn cơ sở, thầy Osric Galloway, chiều thứ Ba, phòng 4B Tháp Bắc. Phương pháp thực địa, Tiến sĩ Shaw, cả ngày thứ Sáu, hai tuần một lần ở vườn đo, hai tuần một lần ở ngoài trường. Và những học phần cũ tiếp tục ở mức cao hơn: đo lường với cô Voss, ma dược với thầy Mott, quan tưởng với cô Croft ở căn phòng tròn trên đỉnh Tháp Nam, một trăm mười hai bậc, Thomas vẫn đếm một trăm mười ba.
Lễ khai giảng ngắn hơn hai năm trước. Thầy hiệu trưởng Fenwick nói mười một phút, Rowan bấm giờ, và đọc tên bốn mươi ba học viên năm nhất. Adrian nghe tên Toby ở giữa danh sách, "Ainsworth, Toby, Phàm Giới, Holloway", và thấy Toby đứng dậy ở hàng ghế đầu, quá nhanh, va đầu gối vào ghế trước, rồi ngồi xuống quá nhanh, như muốn biến mất. Vài tiếng cười. Không ác ý. Chỉ là tiếng cười của những người đã đứng dậy quá nhanh vào năm nhất của chính mình.
Adrian không cười. Hai năm trước, ở Đại sảnh này, khi tên Adrian được đọc lên, cả sảnh đã xì xào.
Sáng thứ Hai mười tháng Mười, buổi đầu tiên của nguyên tố tổ hợp.
— Hai năm, thầy Holt nói, đứng ở đầu Phòng đo số Ba, kính đẩy lên trán. Năm nhất các em học nghe. Năm hai các em học nói lại, từng nguyên tố một. Năm nay các em học cho hai nguyên tố nói với nhau. Thầy Holt hạ kính xuống. Và các em sẽ thấy rằng hai nguyên tố không phải lúc nào cũng muốn nói với nhau.
Trên mỗi bàn đá có một thứ mới: một chén sứ trắng nhỏ, nửa chén nước, và một ngọn nến cắm ngay cạnh chén, sát đến mức ngọn lửa liếm vào thành sứ.
— Thủy với hỏa, thầy Holt nói. Bài đầu tiên của mọi năm ba trong bốn mươi năm. Làm nước ấm lên một độ, bằng hỏa của chính em, đề nghị qua thủy của chính em. Không được chạm nến. Không được đun bằng nến. Nến chỉ ở đó để em mượn nguồn. Thầy Holt đi xuống giữa hai dãy bàn. Ai làm nước sôi, ta mời lên văn phòng. Ai làm vỡ chén, ta mời lên văn phòng và mang theo tiền chén.
Vài người cười. Thầy Holt không cười.
Adrian đặt hai tay lên mép bàn đá. Thở ra trước. Hết hơi. Hỏa của Adrian vẫn là hỏa đạt, vừa đủ. Thủy của Adrian là thủy khá. Bài tổ hợp, như thầy Holt giải thích trong mười phút đầu, đi theo nguyên tố yếu hơn. Nguyên tố khỏe hơn chỉ là đường dẫn. Nguyên tố yếu hơn mới là lời đề nghị.
Bốn mươi phút. Nhiệt kế trong chén của Adrian lên được nửa độ, rồi đứng.
Nhiệt kế trong chén của Thomas không lên. Thomas yếu cả hai. Nhiệt kế trong chén của Lucian lên một độ hai, vượt yêu cầu, và Lucian gỡ tay ra khỏi mép bàn trước khi lên thêm, như người biết dừng đúng lúc. Ở bàn thứ ba dãy phải, Evelyn lên một độ đúng, không hơn, không kém, và ghi vào sổ bìa xanh.
— Vale, thầy Holt đọc ở cuối buổi. Nửa độ. Đi theo hỏa. Hỏa của em vẫn chậm. Không sao. Năm nay em sẽ biết hỏa của em chậm đến đâu, và biết chính xác thì tốt hơn là đoán.
— Vâng ạ.
— Và em vẫn quên thở ra ở phút thứ ba mươi. Ta thấy vai em lên. Thầy Holt đi qua, không dừng. Một năm. Có thể hơn.
Chiều thứ Ba là phù văn cơ sở, và đó là điều Adrian không ngờ.
Phòng 4B ở tầng bốn Tháp Bắc, hẹp và dài, có hai mươi bốn bàn gỗ nghiêng như bàn của người chép sách, mỗi bàn có một khay cát mịn, một cây bút đá, và một xấp giấy da mỏng. Thầy Galloway đứng ở đầu phòng, cao và gầy như một cây bút, râu trắng cắt ngắn sát cằm, tay trái đeo một chiếc găng vải trắng, tay phải để trần, đầu ngón trỏ có một vết chai phẳng như của người đã cầm bút đá bốn mươi năm.
— Phù văn không phải là thứ các em vẽ, thầy Galloway nói. Giọng khô, rõ, không cao không thấp. Phù văn là thứ các em ghi. Mỗi nét là một lời ghi. Nét thứ nhất ghi nguồn. Nét thứ hai ghi hướng. Nét thứ ba ghi giới hạn. Ai vẽ phù văn cho đẹp, phù văn sẽ đẹp và không làm gì. Ai ghi phù văn cho đúng, phù văn sẽ xấu và làm đúng điều nó ghi.
Thầy Galloway viết lên bảng một phù văn đơn giản, ba nét, như một chữ cái của thứ tiếng không ai nói. Rồi viết bên cạnh, bằng phấn, ba dòng:
Nét 1: nguồn. Ai đặt. Từ đâu.
Nét 2: hướng. Đi đâu.
Nét 3: giới hạn. Đến đâu thì dừng.
Adrian nhìn ba dòng ấy.
Người báo. Người kiểm. Người quyết. Ba cột trong cuốn sổ bìa xám mà Eleanor tặng sinh nhật mười bốn tuổi. Không giống hệt. Nhưng cùng một cách nghĩ: mỗi thứ có một chỗ, ghi rõ ai, ghi rõ đến đâu.
— Bài đầu tiên, thầy Galloway nói. Ghi phù văn này lên cát. Không cần ma lực. Chỉ cần ghi đúng. Rồi viết bên cạnh, bằng chữ thường, mỗi nét các em ghi cái gì. Ta chấm phần chữ thường trước. Phần phù văn sau.
Adrian ghi phù văn lên cát. Ba nét, xấu, nét thứ hai hơi run. Rồi viết bên cạnh, bằng chữ thường, như ghi một biên bản: "Nét 1: nguồn, ngón trỏ tay phải, A. V., từ góc trái dưới. Nét 2: hướng, lên trên, nghiêng phải khoảng ba mươi độ. Nét 3: giới hạn, dừng ở mép khay, cách mép hai ngón tay. Ghi chú: nét 2 run ở giữa, không sửa."
Thầy Galloway đi qua bàn của Adrian, dừng lại, đọc phần chữ thường. Rồi đọc lại. Rồi tháo chiếc găng trắng ra, gấp lại, đặt lên mép bàn.
— "Không sửa", thầy Galloway đọc to. Tại sao không sửa?
— Vì nét run là nét em đã ghi, Adrian nói. Nếu em sửa, người đọc sau sẽ không biết nét đầu tiên run ở đâu.
Thầy Galloway nhìn Adrian một lúc.
— Tiến sĩ Shaw dạy em câu ấy.
— Vâng ạ. Một phần.
— Phần còn lại?
Adrian nghĩ đến cuốn sổ bìa nâu năm 1918, đến hai chữ "Cha mẹ:" và khoảng trống sau đó. Không nói ra.
— Phần còn lại em học ở nhà ạ.
Thầy Galloway không hỏi thêm. Đeo găng lại, viết gì đó vào sổ điểm, rồi đi tiếp. Adrian không thấy thầy Galloway viết gì. Nhưng ở cuối buổi, khi trả khay cát, Adrian thấy phù văn của mình vẫn còn nguyên trên cát, và bên cạnh, thầy Galloway đã đặt một mẩu giấy nhỏ: "Xấu. Đúng. Giữ cách ghi. O. G."
Buổi họp đầu tiên của đội đo năm ba vào chiều thứ Tư mười hai tháng Mười, ở Phòng đo số Hai, và Lucian đến trước mười phút, như mọi lần.
Trang đội đã được chép lại sạch trên một tờ giấy dày, ghim vào bảng gỗ cạnh cửa. Không phải trang của năm hai với những dòng gạch và dòng bổ sung. Trang mới, của năm ba, với dòng chữ Lucian đã viết hôm ba mươi tháng Năm ở trên cùng, chép lại nguyên văn, kèm ngày gốc:
"Năm ba: thêm vị trí người kiểm. Đề nghị: A. Vale. — L. H. 30/5/1932."
Bên dưới, năm dòng:
Trưởng nhóm: C. Marchmont.
Phụ trách đo: L. Harcourt.
Người kiểm: A. Vale.
Diễn giải: B. Wycliffe.
Ghi chép: E. Finch.
Dự bị: P. Lisle (Khu Sồi).
Sáu dòng, không phải năm. Adrian đếm lại. Philippa Lisle đứng ở cạnh cửa sổ, tay khoanh trước ngực, áo choàng Khu Sồi màu nâu sẫm, nhìn ra vườn đo bên dưới như người không chắc mình có nên ở đây.
— Tôi đã hỏi Lisle từ tháng Sáu, Lucian nói, khi mọi người đã ngồi. Không phải ngồi vào bàn. Lucian đứng, như mọi lần. Lisle nghe chỗ rò ở phút thứ chín. Tôi nghe ở phút mười một. Vale nghe ở phút mười bốn. Một đội đo mà có người nghe sớm nhất lại không ở trong đội thì đội ấy đang lãng phí. Lisle đồng ý làm dự bị với điều kiện vẫn ở nhóm ôn Khu Sồi. Tôi đồng ý điều kiện ấy.
Philippa không nói gì. Gật đầu một lần.
— Vị trí người kiểm, Lucian nói, và nhìn Adrian. Năm hai, Vale đứng ngoài cửa, báo qua Marchmont, và tôi kiểm. Năm ba, tôi phụ trách đo, nên tôi không thể vừa đo vừa kiểm số đo của chính mình. Lucian lấy ra một tờ giấy, đọc. Người kiểm đọc lại mọi số đo trước khi người phụ trách đo quyết. Người kiểm không quyết. Người kiểm có quyền đề nghị dừng, một lần, không quá ba mươi giây, nếu thấy số đo không khớp. Người phụ trách đo quyết dừng hay không. Mọi đề nghị dừng được ghi vào biên bản, kể cả khi bị bác. Lucian đặt tờ giấy xuống. Marchmont đã đọc. Finch đã đọc. Tôi muốn Vale đọc trước khi tôi ghim nó lên.
Lucian đưa tờ giấy cho Adrian.
Adrian đọc. Chữ của Lucian thẳng, đều, không có dòng nào gạch. Năm điều. Ở cuối, một dòng nhỏ hơn: "Soát: C. M., E. F. Đề nghị đọc: A. V."
— Một điều ạ, Adrian nói.
— Nói.
— "Không quá ba mươi giây." Nếu ba mươi giây không đủ để thay một dụng cụ thì sao?
Lucian nghĩ một lúc. Không lâu.
— Thì người kiểm đề nghị dừng lần hai, Lucian nói. Và người phụ trách đo quyết lần hai. Và biên bản ghi hai lần. Tôi không muốn một quy định cho phép người kiểm dừng vô hạn. Tôi cũng không muốn một quy định bắt người kiểm im khi cần nói. Lucian cầm bút lên, viết thêm một dòng vào cuối điều ba, rồi đọc to: "Có thể đề nghị lại. Mỗi lần đề nghị là một lần quyết." Được không?
— Được ạ.
Eleanor ghi. Cordelia gật đầu. Beatrice nhìn Lucian rồi nhìn Adrian, rồi viết gì đó vào sổ của mình bằng chữ tròn nhỏ.
Lucian ghim tờ giấy lên bảng gỗ, dưới trang đội. Rồi quay lại, và nói thêm một câu, không nhìn ai cụ thể:
— Năm ngoái, mục phân công của tôi thiếu một dòng. Năm nay, nếu thiếu dòng nào, tôi muốn được biết trong ngày.
Không ai nói gì. Eleanor ghi câu ấy vào sổ nhỏ, nguyên văn, và ghi ngày.
Lần kiểm đầu tiên là sáng thứ Năm, trong giờ của thầy Holt, ở Phòng đo số Ba. Không phải thi. Bài tập: cả đội đo lại nhiệt độ của sáu chậu nước mà lớp tổ hợp đã làm ấm, rồi so với số ghi của người làm.
Lucian đọc nhiệt kế số bốn. Hai mươi mốt phẩy bốn. Lucian nói to, Eleanor ghi. Adrian, theo điều một, cúi xuống đọc lại.
Hai mươi mốt phẩy tám.
— Đề nghị dừng, Adrian nói. Ba mươi giây. Số bốn, tôi đọc hai mươi mốt phẩy tám.
Lucian không cãi. Bấm đồng hồ cát nhỏ của Eleanor. Cúi xuống, đọc lại. Rồi bảo Adrian đứng sang chỗ Lucian đứng, đọc từ đấy.
Adrian đứng sang. Đọc. Hai mươi mốt phẩy bốn.
Adrian đã đọc từ phía trên, mắt cao hơn vạch, nghiêng xuống. Lỗi thị sai. Điều đầu tiên thầy Holt dạy năm nhất, ở bài nhiệt kế đầu tiên, và Adrian đã làm sai ở lần kiểm đầu tiên của chính mình.
— Hai mươi mốt phẩy bốn, Adrian nói. Lỗi của tôi. Thị sai.
— Tiếp tục, Lucian nói. Eleanor, ghi: đề nghị dừng một, mười một giây, người kiểm đọc lệch do góc nhìn, số đo giữ nguyên. Lucian quay sang Adrian. Không phải lỗi. Là lần kiểm. Nếu người kiểm sợ sai thì người kiểm sẽ không bao giờ đề nghị dừng.
Thầy Holt, đứng ở bàn bên kia, không nhìn sang. Nhưng trong sổ điểm, cạnh tên đội năm ba, có một dấu chấm nhỏ bằng mực, mà mãi cuối buổi Adrian mới thấy khi đi ngang qua: "Kiểm 1. Sai. Đã nói. Tốt."
Năm chậu còn lại, Adrian cúi xuống, mắt ngang vạch, mỗi lần. Năm lần đọc trùng với Lucian. Không đề nghị dừng lần nào nữa.
Tối hôm ấy, Adrian viết vào sổ bìa vải: "Người kiểm cũng cần người kiểm. Mắt ngang vạch."
Adrian thấy Toby ngồi một mình vào tối thứ Hai, ở nhà ăn lớn, cuối bàn dài của Nhà Đông, cạnh cửa sổ.
Không phải lần đầu. Tối thứ Sáu, Adrian đã thấy. Bữa sáng thứ Bảy, Adrian đã thấy. Tối thứ Hai là lần thứ ba. Toby ngồi ở ghế cuối cùng, cách học viên gần nhất ba ghế trống, ăn súp rất chậm, mắt nhìn xuống bát, như người sợ nhìn lên thì sẽ thấy mình đang ngồi một mình.
Hai năm trước, ở bàn này, Adrian cũng ngồi ở đầu bàn, cạnh cửa sổ. Không phải ghế cuối, vì Thomas đã ngồi cạnh. Nhưng gần đủ.
Adrian đặt thìa xuống.
— Đừng, Thomas nói, ngồi cạnh, không ngẩng lên khỏi bát súp.
— Tớ chưa làm gì.
— Cậu đặt thìa xuống. Cậu đặt thìa xuống trước khi làm một việc. Thomas đẩy kính lên, vẫn không ngẩng lên. Tớ biết cậu định làm gì. Cậu định đứng dậy, đi qua đó, ngồi xuống cạnh Toby, nói chuyện, rồi tối mai lại ngồi cạnh, rồi tối kia, rồi cậu sẽ chỉ cho Toby đường lên Tháp Nam, rồi cậu sẽ kèm Toby học hỏa, rồi cậu sẽ đưa Toby trang hai mươi chín, rồi Toby sẽ là cậu năm nhất.
Adrian không nói gì.
— Tớ không bảo đừng giúp, Thomas nói, và lần này ngẩng lên. Tớ bảo đừng quyết thay. Năm nhất, cậu ghét nhất là khi có người quyết thay cậu. Tớ ở cùng phòng với cậu cả năm, tớ biết. Thomas hạ giọng. Cậu nhớ không?
— Tớ nhớ.
— Thế thì hỏi Toby. Đừng mang Toby về đây. Hỏi Toby có muốn về đây không. Rồi để Toby trả lời. Và nếu Toby bảo không, thì không.
Adrian nhìn Thomas. Rồi nhìn sang bàn Nhà Đông, nơi Toby vừa đánh rơi miếng bánh mì xuống sàn và cúi xuống nhặt, rất nhanh, như sợ ai nhìn thấy.
— Ở ga, tớ đã hỏi, Adrian nói. Đến cột đồng hồ hay đến tận cửa.
— Tớ biết. Tớ thấy. Thomas cầm thìa lên. Tớ nói vì ở ga dễ. Ở đây khó hơn. Ở đây cậu biết Toby đang ngồi một mình, và cậu sẽ muốn sửa. Thomas húp một thìa súp. Không phải mọi thứ mình thấy đều là của mình để sửa.
Adrian ngồi yên một lúc.
Rồi đứng dậy. Không đi qua bàn Nhà Đông. Đi đến cuối bàn Khu Thông, nơi Julian, Rowan và Eleanor đang ngồi, và hỏi ba người một câu. Rowan nói "dĩ nhiên rồi, càng đông càng ồn". Eleanor hỏi "Toby có biết bọn mình là ai không?", và Adrian nói "biết tên mình và tên Thomas, không biết tên ai khác". Julian nói "thì bảo Toby tên bọn tớ trước, để Toby có thông tin mà chọn". Eleanor gật đầu, như Julian vừa đề xuất đúng thủ tục.
Rồi Adrian đi qua bàn Nhà Đông.
Không ngồi xuống. Đứng ở đầu bàn, cách Toby một ghế, đủ xa để Toby không phải ngẩng cổ lên nhìn.
— Toby.
Toby ngẩng lên. Mắt mở to, rồi nhận ra Adrian, và thả lỏng một chút.
— Anh Adrian.
— Bữa sáng thứ Bảy và Chủ nhật không xếp theo khu, Adrian nói. Ai ngồi đâu cũng được. Bàn của bọn anh là bàn thứ tư bên trái, gần lò sưởi. Có anh, có Thomas, có Julian Mercer, người giỏi ma dược nhất năm ba, có Rowan Bell, người nói to nhất học viện, và có Eleanor Finch, người sẽ hỏi em ba câu trước khi em kịp ăn miếng đầu tiên. Bàn ấy luôn có một ghế trống. Nếu em muốn ngồi, em ngồi. Nếu em không muốn, cũng không sao. Anh sẽ không hỏi lại.
Toby nhìn Adrian. Rồi nhìn qua vai Adrian, về phía bàn Khu Thông, nơi Rowan đang vẫy tay rất to, và Eleanor đang kéo tay áo Rowan xuống.
— Anh sẽ không hỏi lại thật à?
— Thật. Một lần thôi. Đây là lần ấy.
Toby nghĩ. Lâu. Adrian chờ. Không nhìn đi chỗ khác. Không nói thêm gì. Như chờ một chiếc kim đồng trên mũi trục, sau khi đã gõ một lần.
— Em sẽ nghĩ, Toby nói.
— Được.
Adrian quay về bàn Khu Thông. Ngồi xuống. Cầm thìa lên. Súp đã nguội.
— Thế nào? Rowan hỏi, quá to.
— Toby sẽ nghĩ.
— Thế là tốt, Eleanor nói. Người ta nói "sẽ nghĩ" khi người ta thật sự nghĩ. Người ta nói "có" ngay khi người ta sợ nói "không".
Thomas không nói gì. Chỉ đẩy nửa miếng bánh mì của mình sang đĩa Adrian, nửa to hơn.
Sáng thứ Bảy mười lăm tháng Mười, bàn thứ tư bên trái, gần lò sưởi, có một ghế trống.
Đến bảy giờ hai mươi, ghế ấy vẫn trống. Adrian ăn trứng, không nhìn về phía cửa. Rowan nhìn về phía cửa mười một lần, Eleanor đếm. Bảy giờ ba mươi lăm, cửa nhà ăn mở, và Toby bước vào, mũ dạ cầm trong tay, đi cạnh một học viên năm nhất khác, cao gầy, tóc đen xoăn, mặt dài, cầm một cuốn sách mở ngửa trên tay như đọc trong lúc đi.
Toby nhìn về phía bàn thứ tư. Dừng lại một giây. Rồi đi qua, đến bàn thứ sáu, nơi có ba học viên năm nhất đang ngồi, và ngồi xuống cạnh người bạn tóc đen xoăn.
Rồi, sau khi ngồi xuống, Toby quay lại, tìm Adrian trong nhà ăn, và giơ tay lên. Không vẫy. Chỉ giơ lên, như ở hành lang nối giữa hai toa tàu.
Adrian giơ tay lại.
— Ơ, Rowan nói.
— Toby đã chọn, Eleanor nói, và ghi gì đó vào sổ nhỏ.
— Người tóc xoăn ấy là ai? Julian hỏi.
— Wilfred Garrow, Thomas nói ngay, như khai báo. Năm nhất, Phàm Giới, Saltfleet, cùng phòng ba mươi hai với Toby. Tớ hỏi bà Clara hôm thứ Ba. Không phải để làm gì. Để biết. Thomas đỏ mặt. Tớ đã ghi vào sổ là "không phải để làm gì".
Adrian nhìn bàn thứ sáu. Toby đang nói gì đó với Wilfred Garrow, tay chỉ vào cuốn sách mở. Wilfred cười. Toby cười theo, cái cười nhỏ, ngắn, của người vẫn chưa chắc mình được phép cười, nhưng đã cười lần thứ hai.
Ghế trống ở bàn thứ tư vẫn trống. Adrian không kéo nó lại. Để nguyên. Một chiếc ghế trống không phải là một câu hỏi lặp lại. Chỉ là một chiếc ghế, ở chỗ Toby biết, nếu có ngày Toby cần đến. Rowan định nhích ghế ấy sát vào bàn cho gọn; Thomas đặt tay lên lưng ghế, lắc đầu, và Rowan để yên.
Tối hôm ấy, trong phòng mười bảy, Adrian mở sổ bìa vải, lật qua tấm phích của bà Penrose, qua trang "Mười bốn.", qua những trang mùa hè, và viết:
"Năm ba. Nguyên tố tổ hợp: nửa độ, theo hỏa. Phù văn: xấu, đúng, O. G. Người kiểm: có thể đề nghị lại, mỗi lần đề nghị là một lần quyết. Toby: đã hỏi một lần. Toby chọn bàn thứ sáu, với Wilfred Garrow, bạn cùng phòng ba mươi hai. Ghế ở bàn thứ tư để trống."
Rồi, dưới đó, sau một lúc:
"Thomas: không phải mọi thứ mình thấy đều là của mình để sửa. Ghi là của Thomas."
Adrian nhìn dòng ấy một lúc, rồi viết thêm, nhỏ hơn:
"Toby giơ tay. Thế là đủ."