Chương 49. Chuong 049 Dem nhac

Chương 49: Đêm nhạc
Sảnh nhạc của Highcombe nằm phía sau Đại sảnh, nối với nó bằng một hành lang có mái vòm thấp, và vào tối thứ Bảy hai mươi bảy tháng Hai, lần đầu tiên trong mười tám tháng ở Highcombe, Adrian bước vào đó.
Không lớn như Adrian tưởng. Một căn phòng dài, trần gỗ cong như lòng một chiếc thuyền úp ngược, tường ốp gỗ sồi sẫm màu đến ngang vai, phía trên quét vôi trắng. Ở đầu phòng là một bục gỗ thấp, cao chừng hai bậc, trên đó có một chiếc đàn dương cầm đen phủ tấm vải nhung xanh đã được kéo xuống, ba chiếc ghế không tựa và hai giá nhạc bằng đồng. Ở phía dưới là những dãy ghế gỗ gấp, mười hai dãy, mỗi dãy mười hai ghế, đã gần kín.
Đêm nhạc của khóa năm hai. Mỗi năm một lần, cuối tháng Hai, sau kỳ nghỉ ngắn, khi trời vẫn còn tối sớm và học viên cần một lý do để không ngủ trước chín giờ. Không chấm điểm. Không có giải. Mười một tiết mục, mỗi tiết mục không quá sáu phút, theo tờ chương trình in trên giấy màu kem mà người gác cửa phát cho từng người: hai bài hát, ba bài đàn, một tiết mục đọc thơ, một màn ảo thuật nhỏ bằng phong nguyên tố mà tờ chương trình ghi cẩn thận là "đã được thầy Holt kiểm tra an toàn", và bốn tiết mục khác.
Tiết mục thứ sáu: "Rowan Bell. Bài hát. 'Người gác đèn Cornhollow', dân ca, năm đoạn."
Tiết mục thứ chín: "Tam tấu. E. Ashbourne (dương cầm), B. Wycliffe (sáo), O. Lennard (vĩ cầm trầm). Hai khúc ngắn."
Adrian đọc tờ chương trình hai lần. Rồi gấp nó lại, cho vào túi áo.
Thomas, Julian, Hannah, Eleanor và Adrian ngồi ở dãy đầu, ngay giữa, năm chiếc ghế mà Thomas đã đến giữ từ sáu giờ chiều bằng cách đặt lên mỗi ghế một cuốn sách. Năm cuốn sách: hai cuốn của thư viện, một cuốn sổ bìa đen của Thomas, một cuốn từ điển của Eleanor và một chiếc khăn quàng cổ của Hannah, mà Thomas nói là được tính như một cuốn sách vì nó dày.
— Rowan đâu? Hannah hỏi.
— Phía sau, Julian nói. Từ năm giờ. Nói là để làm quen với sân khấu. Thực ra là để không phải ăn tối, vì sợ ăn vào sẽ nôn.
— Rowan ăn hai cái bánh mì phết bơ lúc bốn giờ, Thomas nói. Tôi thấy.
— Thế thì sẽ nôn hai cái bánh mì, Julian nói.
Eleanor nhìn Julian. Julian giơ hai tay lên.
Ở dãy thứ ba, bên phải, Adrian thấy Lucian Harcourt ngồi một mình ở ghế ngoài cùng, áo choàng đen gấp gọn trên đùi, như đang chờ một phiên đo. Ở dãy thứ năm, Cordelia ngồi cạnh hai học viên nữ năm hai Khu Sồi. Ở cuối phòng, cạnh cửa, đứng dựa tường, là thầy Holt, thầy Mott và bà Clara West, ba người, như ba người gác.
Trưởng đội nhạc của trường năm nay là Ottilie Marsh, năm mười, một người cao, tóc vàng sẫm cột đuôi ngựa, đàn vĩ cầm trầm, giọng nói rõ như tiếng chuông. Ottilie Marsh bước lên bục lúc bảy giờ đúng, cúi chào, và nói:
— Đêm nhạc năm hai. Mười một tiết mục. Không có ai được chấm điểm tối nay, kể cả những người vỗ tay. Ottilie ngừng. Nếu ai quên lời hay quên nốt, xin nhớ rằng mọi người trong phòng này, kể cả ta, đều đã từng quên. Tiết mục thứ nhất.
Tiết mục thứ nhất là một học viên Nhà Bắc đàn một bản minuet trên dương cầm, cẩn thận, chậm hơn nhịp một chút, và được vỗ tay to. Tiết mục thứ hai là đọc thơ. Tiết mục thứ ba là màn ảo thuật bằng phong nguyên tố: một chiếc lông chim trắng bay vòng quanh bục ba lần rồi đậu xuống đầu người biểu diễn, và được vỗ tay to hơn. Tiết mục thứ tư và thứ năm, Adrian không nhớ lắm về sau, vì từ tiết mục thứ tư, Adrian đã bắt đầu nhìn về cánh cửa nhỏ bên phải bục, nơi các tiết mục bước ra.
Hết tiết mục thứ năm. Ottilie Marsh bước lên.
— Tiết mục thứ sáu. Rowan Bell. "Người gác đèn Cornhollow".
Cánh cửa nhỏ bên phải bục mở ra.
Rowan Bell bước ra và quên mất phải bước bằng chân nào trước.
Không phải quên thật. Rowan biết chân trái trước, như mọi người trên đời. Nhưng trong khoảng ba bước từ cửa nhỏ đến giữa bục, Rowan nhận ra rằng mình đang nghĩ về chân, và một khi đã nghĩ về chân thì chân không còn biết tự đi. Bước thứ hai hơi ngắn. Bước thứ ba hơi dài. Rowan đến giữa bục, đứng lại, và nhìn xuống.
Một trăm bốn mươi bốn chiếc ghế. Gần đủ người.
Ở nhà, ở Cornhollow, Rowan đã hát cho hai mươi người nghe ở quán trọ của ông chú vào đêm Giáng sinh, đứng trên một chiếc bàn. Ở Highcombe, Rowan đã nói qua loa phóng thanh ở sân bóng ném, ba trận, cho cả một khán đài nghe. Nhưng ở quán trọ, hai mươi người ấy đều đang uống bia và không ai thật sự nghe. Còn ở sân bóng ném, Rowan nói về người khác, về đường chuyền, về bàn thắng, và không ai nhìn vào Rowan; người ta nhìn vào sân.
Ở đây, một trăm bốn mươi người đang nhìn vào Rowan.
Ở dãy đầu, ngay giữa, Thomas ngồi thẳng như một cây cột, hai tay nắm chặt cuốn sổ bìa đen đặt trên đùi, cuốn sổ có tờ lời bài hát với dấu bút chì nhỏ ở cuối đoạn ba. Julian ngồi cạnh, nhìn Rowan, và gật đầu một lần, chậm, như người bảo "đi đi". Hannah ngồi cạnh Julian, tay đặt trên chiếc khăn quàng cổ. Eleanor ngồi cạnh Hannah. Và Adrian ngồi ở đầu bên kia, cạnh Thomas, không gật đầu, không cười, chỉ nhìn, cái cách Adrian nhìn một cây kim đo khi chờ nó đứng yên.
Rowan hít vào. Bà của Rowan, ở Cornhollow, người đã dạy Rowan bài hát này năm Rowan sáu tuổi, ngồi trên chiếc ghế đu cạnh lò sưởi, nói rằng người gác đèn hát cho tàu ngoài biển nghe, mà tàu ngoài biển thì không biết người gác đèn hát đúng hay sai. Tàu chỉ cần biết đèn còn sáng.
Rowan hát.
Đoạn một: người gác đèn thắp đèn khi trời tối, đếm bậc thang lên đỉnh tháp, một trăm lẻ một bậc. Giọng Rowan ra hơi run, ở câu đầu. Rồi ở câu thứ hai, run ít hơn. Rồi đến câu thứ tư, giọng Rowan tìm được chỗ của nó trong căn phòng: đập vào trần gỗ cong, dội xuống, và vang. To. Felix Arden đã nói: to quá, nhưng to đúng chỗ. Rowan nhớ câu ấy, và để giọng to.
Đoạn hai: bão đến, đèn chao, người gác đèn giữ bấc bằng hai bàn tay. Ở dãy đầu, Thomas thở ra.
Đoạn ba.
Rowan mở miệng để hát câu đầu của đoạn ba, và không có gì ở đó.
Không phải giọng mất. Giọng còn. Lời mất. Câu đầu của đoạn ba, câu Rowan đã hát hàng trăm lần từ năm sáu tuổi, câu Rowan đã quên bốn lần tối thứ Năm và nhớ lại lần thứ năm, câu có chữ "sóng" và chữ "bạc" và một chữ thứ ba mà Rowan biết là có, biết là ở đó, biết hình dạng của nó như biết hình dạng một cái răng bằng lưỡi, nhưng không thấy.
Một nhịp trôi qua. Đàn dương cầm không có người đệm; Rowan hát không đệm. Không có gì để che khoảng trống ấy.
Hai nhịp.
Rowan thấy Thomas mở sổ bìa đen. Thấy ngón tay Thomas chạy đến dấu bút chì ở lề. Thấy Thomas ngẩng lên, nhìn Rowan, và mấp máy môi một chữ. Nhưng từ bục, Rowan không đọc được môi Thomas. Không ai đọc được môi Thomas, kể cả Thomas.
Ba nhịp.
Và Rowan nghĩ: tàu ngoài biển không biết người gác đèn hát đúng hay sai. Tàu chỉ cần biết đèn còn sáng.
Rowan hát một câu không có trong bài.
"Người gác đèn quên lời của biển, nhưng tay vẫn giữ bấc không rời."
Giai điệu đúng. Vần đúng, gần đúng. Lời thì không có trong bất kỳ bản "Người gác đèn Cornhollow" nào từ năm 1700 đến nay. Rowan nghe chính mình hát câu ấy, và ngạc nhiên, và trong lúc ngạc nhiên, hát tiếp:
"Đếm bậc thang, một trăm lẻ một, hay một trăm mười ba, ai đếm thì người ấy nhớ."
Ở dãy đầu, Thomas đỏ mặt. Một trăm mười ba. Số bậc Tháp Nam mà Thomas đếm, khác với một trăm mười hai mà mọi người đếm. Ở dãy ba, có tiếng cười khẽ của ai đó biết chuyện. Ở cuối phòng, thầy Holt khoanh tay lại.
Rowan hát hết đoạn ba bằng lời của mình. Bốn câu. Một câu về bấc đèn, một câu về bậc thang, một câu về ô kính bị gió đẩy, và một câu cuối mà về sau Rowan không nhớ đã hát gì, và Thomas, người đã chép lại được ba câu đầu vào lề tờ lời ngay lúc ấy, cũng không chép kịp câu thứ tư.
Rồi đoạn bốn đến, và lời của đoạn bốn ở đó, nguyên vẹn, như chưa bao giờ đi đâu. Rowan hát đoạn bốn. Hát đoạn năm: bình minh, tàu về, người gác đèn tắt đèn và đi xuống một trăm lẻ một bậc. Câu cuối, Rowan để giọng hạ xuống, nhỏ dần, như bà của Rowan vẫn hát bên lò sưởi.
Im lặng.
Một giây. Hai giây.
Rồi Ottilie Marsh, đứng ở cạnh bục, là người vỗ tay đầu tiên. Rồi thầy Holt ở cuối phòng. Rồi cả phòng. Không phải tiếng vỗ tay lịch sự của tiết mục thứ nhất. Tiếng vỗ tay to, kéo dài, có tiếng ai đó huýt sáo ở dãy cuối và bị một giáo viên nhìn.
Rowan đứng giữa bục, không biết làm gì với hai tay. Rồi nhớ ra là phải cúi chào. Cúi chào. Đứng lên. Thấy Thomas đang vỗ tay bằng cả cuốn sổ bìa đen kẹp giữa hai lòng bàn tay. Thấy Julian đứng dậy. Thấy Adrian, vẫn ngồi, vẫn không cười, nhưng vỗ tay, đều, mạnh, và gật đầu một lần.
Rowan đi về cửa nhỏ, lần này không nghĩ đến chân.
Ở hậu trường, Ottilie Marsh đợi sẵn.
— Đoạn ba, Ottilie nói.
— Tôi quên, Rowan nói. Mặt Rowan đỏ đến tận chân tóc. Tôi quên hết. Tôi bịa.
— Ta biết, Ottilie nói. Ta biết bài ấy. Đoạn ba có chữ "sóng bạc" và "dây neo". Ottilie ngừng, và khóe miệng Ottilie cong lên. Câu bậc thang hay hơn bản gốc. Đừng nói với bà em là ta nói thế.
Rowan nhìn Ottilie. Rồi ngồi phịch xuống một chiếc ghế đẩu ở góc hậu trường, và cười, cười đến chảy nước mắt, một tràng cười dài và không dừng được của một người vừa đi qua một cây cầu mà không nhìn xuống.
Tiết mục thứ chín là tam tấu.
Adrian chưa từng nghe Evelyn Ashbourne chơi đàn. Adrian chỉ biết Evelyn được dạy nhạc từ nhỏ, như mọi người con của các nhà như nhà Ashbourne, và biết điều đó theo cách người ta biết mọi điều về nhà Ashbourne: qua người khác. Ở Khu Sồi, người ta nói Evelyn chơi dương cầm từ năm năm tuổi. Ở thư viện, người ta nói thầy dạy đàn của Evelyn từng chơi ở nhà hát Thornwick. Adrian không biết điều nào đúng.
Evelyn bước ra cùng Beatrice và một học viên Nhà Tây tóc đen, Oswin Lennard, ôm chiếc vĩ cầm trầm lớn gần bằng người. Evelyn ngồi xuống trước đàn dương cầm. Không chỉnh ghế. Không nhìn khán giả. Đặt hai tay lên phím, đợi Beatrice nâng sáo, đợi Oswin đặt cây vĩ lên dây, rồi gật đầu một lần, rất khẽ.
Khúc thứ nhất chậm. Dương cầm đi trước, một chuỗi nốt trầm như tiếng nước chảy dưới băng. Sáo của Beatrice vào sau, mảnh, cao. Vĩ cầm trầm vào cuối cùng, đỡ lấy cả hai từ bên dưới.
Trên phím đàn, bàn tay Evelyn chuyển động nhẹ đến mức người ở xa khó thấy lực ấn xuống. Adrian đã quen nhìn cô giữ thẳng lưng trước bảng đo, nhìn từng nét phấn được đặt đúng chỗ; ở đây sự chính xác ấy biến thành một thứ không thể chép vào cột số. Khi những nốt trầm ngân dưới tiếng sáo, cậu chợt hiểu rằng có những kỹ năng đạt đến chỗ thành thục sẽ không còn phô ra công sức làm nên chúng.
Adrian không biết nhạc. Adrian không thể nói khúc ấy hay hay không hay, đúng hay không đúng. Nhưng Adrian biết nhìn, và Adrian nhìn Evelyn.
Ở Phòng đo số Hai, ở bàn sáu, ở mọi buổi thực hành mà Adrian từng thấy Evelyn, Evelyn ngồi thẳng như một cây nến trong căn phòng không có gió. Vai không động. Cằm không động. Mỗi chuyển động là một chuyển động đã được quyết định trước.
Ở đây, trước đàn dương cầm, vai Evelyn hạ xuống. Không nhiều. Một chút. Cằm hơi nghiêng về phía phím, như nghiêng về phía một người đang nói nhỏ. Và ở giữa khúc thứ hai, nhanh hơn, khi sáo của Beatrice vấp một nốt, một nốt cao bị hụt hơi, Evelyn không nhìn Beatrice, không chững tay, chỉ đổi nhịp tay trái đi một chút để chờ, như người ta đi chậm lại một bước để bạn đuổi kịp. Và khóe miệng Evelyn động.
Không phải cười. Gần với cười hơn bất cứ thứ gì Adrian từng thấy trên mặt Evelyn Ashbourne.
Khúc thứ hai kết thúc. Evelyn nhấc tay khỏi phím, và trong một giây, trước khi đứng dậy, trước khi nhìn khán giả, Evelyn ngồi yên, hai bàn tay đặt trên đùi, mắt nhìn những phím đàn, như người vừa trở về từ một nơi nào đó mà mình thích.
Rồi Evelyn đứng dậy, cúi chào, và vai lại thẳng.
Đêm nhạc kết thúc lúc tám giờ bốn mươi. Ottilie Marsh cảm ơn mọi người, nhắc rằng ghế gấp phải được xếp lại vào kho ở cuối hành lang trước chín giờ rưỡi, và rằng đội nhạc sẽ rất biết ơn nếu ai đó ở lại giúp.
Phòng vãn dần. Thomas, Julian, Hannah và Eleanor đi ra hậu trường tìm Rowan. Adrian ở lại.
Không phải vì quyết định. Adrian thường là người ở lại cuối cùng. Ở Phòng đo số Hai, ở xưởng thực hành, ở mọi nơi có ghế, Adrian ở lại xếp ghế, như ở cô nhi viện Wrenfold người lớn nhất luôn là người dọn bàn sau bữa tối. Adrian bắt đầu từ dãy cuối, gấp từng chiếc ghế gỗ, xếp thành chồng dựa vào tường.
Đến dãy thứ bảy, Adrian nhận ra mình không phải người duy nhất.
Ở đầu bên kia của dãy, Evelyn Ashbourne đang gấp ghế. Áo choàng đã cởi, vắt lên lưng một chiếc ghế ở dãy đầu. Tay áo sơ mi xắn đến khuỷu. Evelyn gấp từng chiếc ghế bằng cùng một động tác chính xác mà Evelyn dùng để đặt dải chỉ thị lên khung, và xếp thành chồng dựa vào bức tường đối diện.
Hai người gấp ghế từ hai đầu dãy, tiến dần vào giữa. Không ai nói gì.
Đến giữa dãy thứ bảy, hai người gặp nhau ở chiếc ghế cuối cùng. Adrian đưa tay ra. Evelyn cũng đưa tay ra. Hai bàn tay dừng lại cách chiếc ghế một khoảng.
Evelyn rút tay về. Adrian gấp chiếc ghế.
Dãy thứ sáu. Dãy thứ năm. Adrian xếp chồng ghế của mình đến chiếc thứ mười, như vẫn xếp ở Phòng đo số Hai, rồi bắt đầu chồng mới. Evelyn nhìn chồng ghế ấy một lúc. Rồi lấy chiếc thứ mười một từ tay Adrian, xoay nó đi nửa vòng, đặt lên chồng theo chiều ngược lại, khớp vào khe giữa hai chân ghế bên dưới. Rồi chiếc thứ mười hai, xoay lại theo chiều cũ.
Chồng ghế đứng vững. Cao hơn hai chiếc. Không nghiêng.
— Mười hai, nếu xếp chéo, Evelyn nói.
Đó là câu đầu tiên. Và câu duy nhất.
Adrian nhìn chồng ghế. Rồi xếp chồng tiếp theo đến mười hai, xếp chéo từ chiếc thứ mười một, như Evelyn đã xếp.
Dãy thứ tư. Thứ ba. Thứ hai. Không ai nói gì nữa. Trong sảnh nhạc giờ đã vắng, chỉ có tiếng gỗ gấp lại, tiếng chân ghế chạm nhau, tiếng gió tháng Hai thổi qua những ô cửa sổ cao. Từ hậu trường vọng ra tiếng cười của Rowan, rồi tiếng Thomas nói gì đó, rồi tiếng cười của cả nhóm.
Đó không phải là một khoảng im lặng khó chịu. Adrian nhận ra điều đó ở dãy thứ hai, khi đang gấp chiếc ghế mà Lucian đã ngồi, và nhận ra rằng mình đã không nghĩ đến việc phải nói gì suốt năm dãy ghế. Không nghĩ về bàn sáu. Không nghĩ về những câu Cordelia nói ở hành lang hồi tháng Mười Hai. Chỉ nghĩ về ghế: chiếc này gấp bị kẹt bản lề, chiếc kia có một vết sứt ở mép.
Dãy đầu. Evelyn lấy áo choàng khỏi lưng chiếc ghế cuối cùng, rồi gấp chiếc ghế, đưa cho Adrian. Adrian đặt nó lên đỉnh chồng cuối. Chiếc thứ mười hai. Xếp chéo.
Evelyn khoác áo choàng. Đi ra cửa. Không nói chúc ngủ ngon. Không nói gì.
Một chiếc ghế nhẹ hơn khi hai người cùng nhấc, nhưng khó xử hơn rất nhiều nếu cả hai đều cho rằng mình nên nhường tay. Evelyn thấy Adrian chờ, không tranh, cũng không vội lùi như thể sợ làm sai một nghi thức. Cuối cùng chiếc ghế được xếp đúng chồng. Cô không biết vì sao một việc nhỏ như thế lại khiến mình nhớ lâu hơn những lời giới thiệu lịch sự trong bữa tiệc gần nhất ở Thornwick.
Nhưng đến cửa, Evelyn dừng lại nửa bước, nhìn lại những chồng ghế dựa tường, mười hai chiếc một chồng, xếp chéo, thẳng hàng. Nhìn một lúc. Rồi đi.
Adrian đứng một mình trong sảnh nhạc, dưới trần gỗ cong như lòng một chiếc thuyền úp ngược. Tấm vải nhung xanh đã được ai đó kéo lên phủ đàn dương cầm.
Từ hậu trường, Rowan ló đầu ra.
— Vale! Cậu ở đây à? Tôi tưởng cậu về rồi. Rowan nhìn những chồng ghế. Cậu xếp hết à? Một mình?
— Không một mình, Adrian nói.
Rowan nhìn quanh sảnh nhạc vắng. Không thấy ai. Rowan nhún vai.
— Đi thôi. Thomas nói phải ghi lại câu bậc thang trước khi tôi quên nó luôn. Tôi đã quên câu thứ tư rồi.
Adrian khoác áo choàng, tắt ngọn đèn cuối cùng cạnh cửa, và đi theo Rowan ra hành lang.
Ở phòng sinh hoạt chung tầng trệt Khu Thông, lò sưởi vẫn còn than hồng, và Thomas đã trải tờ lời bài hát lên chiếc bàn thấp trước lò, cạnh cuốn sổ bìa đen. Ở lề đoạn ba, dưới dấu bút chì nhỏ từ tối thứ Năm, Thomas đã chép ba câu bằng nét chữ to, hơi nghiêng, chép vội đến mức chữ "bấc" thiếu dấu.
— Câu một, Thomas đọc. "Người gác đèn quên lời của biển, nhưng tay vẫn giữ bấc không rời." Câu hai: "Đếm bậc thang, một trăm lẻ một, hay một trăm mười ba, ai đếm thì người ấy nhớ." Câu ba: "Ô kính rung vì gió đẩy từ bên trong, người gác đèn nghe tiếng rít thì mở van." Thomas ngẩng lên. Câu bốn?
— Không nhớ, Rowan nói. Rowan nằm dài trên ghế bành, hai chân gác lên tay vịn, mặt vẫn còn đỏ. Thật. Không nhớ một chữ nào.
— Có chữ "sáng", Hannah nói. Tôi nghe thấy chữ "sáng" ở cuối.
— Đèn thì lúc nào chẳng có chữ "sáng", Julian nói.
— Câu ba, Eleanor nói, nhìn tờ lời. "Mở van." Đèn biển không có van.
— Đèn biển của tôi có van, Rowan nói, nhắm mắt. Tôi là người gác đèn. Tôi quyết.
Thomas nhìn câu hai rất lâu.
— Một trăm mười ba, Thomas nói. Cậu hát số bậc của tôi trước mặt một trăm bốn mươi người.
— Một trăm bốn mươi tư ghế, Rowan nói, vẫn nhắm mắt. Không phải ghế nào cũng có người. Hannah đếm chưa?
— Một trăm ba mươi mốt, Hannah nói.
— Một trăm ba mươi mốt người, Rowan nói. Giờ thì một trăm ba mươi mốt người biết Tháp Nam có thể có một trăm mười ba bậc. Rowan mở một mắt. Cậu nên cảm ơn tôi. Lần sau cô Croft hỏi, sẽ có người đứng về phía cậu.
Thomas không cảm ơn. Nhưng Thomas cầm bút chì, và ở dưới câu hai, viết thêm một dòng nhỏ: "Đếm lại: 113. T. R." Rồi gạch chân.
Adrian ngồi ở góc ghế dài, nhìn ba câu trên tờ lời. Câu ba là câu về cái chốt cửa ở Phòng đo số Hai. Rowan đã ngồi ở dãy đầu hôm thứ Bảy mười hai tháng Mười Hai, hai tay ngồi lên hai bàn tay, và đã nghe tiếng chốt nghiến khi ông Price kéo nó ra. Rowan đã mang tiếng ấy theo mười một tuần, và đến khi quên lời của biển, Rowan đã lấy nó ra mà hát.
— Cậu nên viết lại đoạn ba, Julian nói. Bản của cậu. Để lần sau.
— Lần sau tôi sẽ hát đúng bản của bà tôi, Rowan nói. Rồi im một lúc. Rồi thêm: nhưng tôi sẽ viết lại. Để giữ.
Eleanor đưa cho Rowan cây bút chì của mình.